شمس مغربی
زندگی‌نامهٔ شمس مغربی
ملا محمد شیرین مغربی تبریزی معروف به شیرین یا ملامحمد شیرین و مشهور به شمس مغربی (۷۴۹–۸۰۹ هجری) صوفی و شاعر ایرانی نیمه دوم قرن هشتم هجری است. سال و محل وفات وی را یکی از سالهای ۸۰۹ تا ۸۱۰ قمری در سرخاب تبریز نوشته‌اند. وی در حظیره بابافرید به خاک سپرده شده است. علت ناموری و تخلص وی به مغربی را عده‌ای سفر او به مغرب و خرقه پوشیدن از دست یکی از منسوبین ابن عربی می‌دانند. مغربی در طریقت پیرو اسماعیل سیسی از یاران نورالدین عبدالرحمان اسفراینی و مصاحب کمال الدین خجندی بود. علاوه بر اشعار فارسی، اشعاری به زبان عربی و فهلوی آذری از وی به دست رسیده‌است. دیوان مغربی حاوی سه هزار بیت در قالب غزل، ترجیع بند و رباعی است که مضمون بیشتر آنها موضوعات عرفانی به ویژه وحدت وجود، اهمیت سلوک، تقرب و حسب حال عرفانی سالک است. علاوه بر دیوان فارسی، اشعاری به زبان عربی و فهلوی آذری این آثار از او بر شمرده شده است: اسرار الفاتحه، رسالهٔ جام جهان‌نمادر شرح آراء ابن عربی، منتخبی از شرح قصیده تائیه ابن فارض، درالفرید فی معرفة التوحید به زبان فارسی در توحید و افعال و صفات حق، نزهة الساسانیه، نصیحت نامه، ارائة الدقایق فی شرح مرآت الحقائق. دیوان فارسی مغربی به همت چندی از همراهان گنجور آماده و در بخش‌های زیر در دسترس قرار گرفته است:
آثار شمس مغربی
شعرهای شمس مغربی
- شمارهٔ ۶ — ورای مطلب هر طالب است مطلب ما
- شمارهٔ ۷ — به‌دست خویش چهل صبح بامداد الست
- شمارهٔ ۲ — ز روی ذات بر افکن نقاب اسما را
- شمارهٔ ۴ — ای جمله جهان در رخ جانبخش تو پیدا
- شمارهٔ ۳ — بیاور ساقی آن جام صفا را
- شمارهٔ ۵ — چه مهر بود که بسرشت دوست در گل ما
- شمارهٔ ۱ — خورشید رخت چو گشت پیدا
- شمارهٔ ۸ — هیچ دانی که کیستیم و شما
- شمارهٔ ۱۶ — ای روی تو مهر و کَون ذرات
- شمارهٔ ۹ — بیا در بحر و دریا شو رها کن این من و ما را
- شمارهٔ ۱۰ — بیا بر چشم عاشق کن تجلی روی زیبارا
- شمارهٔ ۱۲ — چون تافت بر دل من پرتو جمال حبیب
- شمارهٔ ۱۳ — ای کرده متجلی رخت از دیده هر خوب
- شمارهٔ ۱۱ — ای بلبل جان چونی اندر قفس تن‌ها
- شمارهٔ ۱۴ — مرا که لعل لبت ساقی است و جام شراب
- شمارهٔ ۱۵ — ای صفات بیکران تو طلسم گنج ذات
- شمارهٔ ۱۷ — ای صفاتت حجاب چهره ذات
- شمارهٔ ۲۴ — چنان مستم چنان مستم چنان مست
- شمارهٔ ۲۰ — ور هزاران جام گوناگون شرابی بیش نیست
- شمارهٔ ۲۱ — مهر سر گشته کافتاب کجاست
- شمارهٔ ۱۹ — ای از دو جهان نهان عیان کیست
- شمارهٔ ۲۳ — ساقی باقی که جانم مست اوست
- شمارهٔ ۲۲ — اگر ز روی براندازد او نقاب صفات
- شمارهٔ ۱۸ — ای کائنات ذات ترا مظهر صفات