صائب
زندگی‌نامهٔ صائب
ملک‌الشعرا مولانا میرزا محمدعلی صائب تبریزی رحمه‌الله علیه (زادهٔ ۱۰۰۰ هجری قمری در اصفهان یا بنا به روایتی دیگر در تبریز) از شاعران پرآوازهٔ عهد صفویه بود که به واسطه نوآوری‌ها و مضمون‌پردازی‌های بدیع در سبک رایج آن دوره (سبک هندی) به وی لقب شاهِ سبک هندی داده‌اند. در حقیقت او در این طرز سخن‌وری به قدری به نوآوری پرداخت که پر بیوجه نیست اگر بگوییم خو‌د، صاحب سبک است، به عبارتی می‌توان به طرز صائب و پیروان بعد ایشان گفت «سبک هندی صائب». در جوانی به مانند بسیاری از شاعران و مترسلان آن دوره به هندوستان سفر کرد و بعد از گذشت هفت سال به ایران بازگشت و در دربار شاه‌عباس دوم صفوی به مقام ملک‌الشعرایی رسید. صائب تبریزی همانند بسیاری از دیگر شاعران سبک هندی کثیرالشعر بود. شمار ابیات وی را از صدهزار تا سیصدهزار بیت ذکر کرده‌اند حتی بنا بر قولی تا هزارهزار یعنی یک میلیون بیت، لیکن رقم صد هزار بیت را به تحقیق می‌توان پذیرفت. شهرت سخن‌سرایی وی در قالب غزل است. او در سایر قالب‌های شعری چندان پرکار نبوده چراکه به جز چند قصیده با مضامین آیینی و مدح، مثنوی ناقص قندهارنامه، چند قطعهٔ مادهٔ تاریخ و یک ترجیع‌بند [که] در سندیت انتسابش به صائب، شبهه فراوان است، تمامی آثار ایشان در قالب غزل است. همچنین وی راست هفده‌غزل به زبان ترکی آذربایجانی. صائب تبریزی شاعری هنرمند بود، در استخدام تعابیر و مضامین تبحر فراوانی داشت، نرمیِ طبع و نازکیِ خیال وی زبان‌زد اهل هنر و ادب است و برخی از تک‌بیت‌هایش بی‌شک از یگانه ابیات بی‌بدیل و از شاهکار‌های هنری ادبیات فارسی به شمار می‌روند. وفات او را به سال‌های ۱۰۸۶، ۱۰۸۷ و ۱۰۸۸ هجری قمری ذکر کرده‌اند لیکن قول ۱۰۸۷ موثق‌تر است. آرامگاه این شاعر پرآوازه و رنگین‌خیال در اصفهان و در محلهٔ عباس‌آباد قرار دارد؛ محلی که در دوران حیات ایشان به تکیهٔ میرزا صائب مشهور بوده است.
آثار صائب
شعرهای صائب
- غزل شمارهٔ ۳۱۱۶ — صفا دارد جهان تا دل زکلفت پاک می باشد
- غزل شمارهٔ ۳۱۱۹ — زدوری بیش وصل دلبران جانکاه می باشد
- غزل شمارهٔ ۳۱۱۵ — دل بی‌آرزو آسوده از تشویش می‌باشد
- غزل شمارهٔ ۳۱۱۸ — زسالک شکوه پردازی نه شرط راه می باشد
- غزل شمارهٔ ۳۱۲۰ — خرابیهای ظاهر حافظ دیوانه می باشد
- غزل شمارهٔ ۳۱۲۲ — بهشتی بی دماغان را به از خلوت نمی باشد
- غزل شمارهٔ ۳۱۲۱ — دل یکرنگ در غمخانه دنیا نمی‌باشد
- غزل شمارهٔ ۳۱۱۷ — گرفتاری به قدر رشته آمال می باشد
- غزل شمارهٔ ۳۱۲۳ — دل پر آرزو خالی زشور و شر نمی باشد
- غزل شمارهٔ ۳۱۲۵ — اثر آه و فغان را در دل خرم نمی باشد
- غزل شمارهٔ ۳۱۲۴ — شراب بیخودی در شیشه و ساغر نمی باشد
- غزل شمارهٔ ۳۱۲۶ — گلستان ارم جز عارض جانان نمی باشد
- غزل شمارهٔ ۳۱۲۷ — نظرگاهی مرا غیر از دل روشن نمی باشد
- غزل شمارهٔ ۳۱۲۸ — حصاری آدمی را به ز همواری نمی‌باشد
- غزل شمارهٔ ۳۱۲۹ — سخن را از خموشی پرده بر رو گر دهن پوشد
- غزل شمارهٔ ۳۱۳۰ — دل ظالم از آب چشم مظلومان نیندیشد
- غزل شمارهٔ ۳۱۳۲ — سبک مغزی کز اسباب جهان بر خویش می بالد
- غزل شمارهٔ ۳۱۳۷ — بده ساقی می گلگون که ایام بهار آمد
- غزل شمارهٔ ۳۱۳۵ — به ناز افراختی قامت فلکها در سجود آمد
- غزل شمارهٔ ۳۱۳۶ — نماند بر زمین هر کس به طینت خاکسار آمد
- غزل شمارهٔ ۳۱۳۸ — در و دیوار در وجد از نسیم نوبهار آمد
- غزل شمارهٔ ۳۱۳۴ — نسیم مصر با صد کاروان یوسف لقا آمد
- غزل شمارهٔ ۳۱۳۱ — زجوش مغز مستان را به سردستار می رقصد
- غزل شمارهٔ ۳۱۳۳ — خط شبرنگ از ان لعل لب گلرنگ می بالد