بیدل دهلوی
زاده ۱۰۵۴ – درگذشته ۱۱۳۳ هجری قمری، عظیم‌آباد پتنه
زندگی‌نامهٔ بیدل دهلوی
ابوالمعانی میرزا عبدالقادر بیدل دهلوی رحمه‌الله علیه (زاده ۱۰۵۴ هجری قمری در هندوستان، ایالت بهار، پتنه) از سخنوران نام‌آور و بلندطبع فارسی و از بزرگترین سرایندگان دوره سبک هندی بود. این استاد توانای ترک‌تبار در اقسام شعر داد سخن داده که از آثار منظوم او میتوان اینها را برشمرد: غزلیات، قصائد، ترکیب‌بندها، ترجیع‌بندها، مخمسات، قطعات، رباعیات، مثنوی محیط اعظم، مثنوی طور معرفت، مثنوی عرفان، مثنوی تنبیه‌المهوسین و مثنوی اشارات و حکایات، همچین وی راست اشعاری در وصف فیل و اسب، معشوق، شمشیر و...، اشعاری به زبان ترکی و هزلیات. از جمله آثار منثور بیدل چهارعنصر(زندگی‌نامه خودنوشت بیدل)، رقعات، نکات، بیاض و مقدمه‌ها قابل ذکرند. شمار ابیات آثار منظوم و منثور این شاعر بزرگوار را بین ۹۰ تا ۱۰۰هزار بیت نقل کرده‌اند و از حیث کثرت آثار به صائب و امیرخسرو شباهت دارد. نظم و نثر بیدل سرشار از صور خیال پیچیده و مملو از صناعات ادبی علی‌الخصوص تشبیه و استعاره است و از بهترین نمونه‌های سبک هندی تلقی میشوند. مشهورست که در ابتدا رمزی تخلص میکرد که پس از خواندن این مصرع مشهور دیباچه گلستان استاد سخن سعدی که میفرماید: بیدل از بینشان چه جوید باز، تحت تاثیر قرار گرفته و بیدل را به تخلص برگزیده، اصولا بیدل به سعدی تعلق خاطر خاصی داشت چنانکه خود میفرماید: از گل و سنبل به نظم و نثر سعدی قانعم. این شاعر مضمون‌ساز و نازک‌خیال در روز پنج‌شنبه چهارم صفر سال ۱۱۳۳ هجری قمری در دهلی زندگی را بدرود گفت و در صحن خانه‌اش، در جایی که خودش وصیت کرده بود، دفن گردید.
آثار بیدل دهلوی
شعرهای بیدل دهلوی
- غزل شمارهٔ ۲۶۱۸ — به رشته‌ات اثر وهم مدعاست گره
- غزل شمارهٔ ۲۶۱۷ — ندیدم در غبار و دود این صحرای خوابیده
- غزل شمارهٔ ۲۶۱۹ — هزار نغمه به‌ساز شکست ماست‌گره
- غزل شمارهٔ ۲۶۲۰ — زین چمن درکف ندارد غنچهٔ دل جز گره
- غزل شمارهٔ ۲۶۲۳ — برآرد گَرَم آتش دل زبانه
- غزل شمارهٔ ۲۶۲۲ — وهم شهرت بهانه‌ایم همه
- غزل شمارهٔ ۲۶۲۴ — پری می فشان ای تعلق بهانه
- غزل شمارهٔ ۲۶۲۱ — نیست خاموشی به کار شمع محفل جزگره
- غزل شمارهٔ ۲۶۲۶ — بوی وصلی هست در رنگ بهار آینه
- غزل شمارهٔ ۲۶۲۷ — زد عرق پیمانه حسنی ساغر اندر آینه
- غزل شمارهٔ ۲۶۲۸ — نیست محروم تماشا جوهر اندر آینه
- غزل شمارهٔ ۲۶۳۰ — حیرت حسن که زد نشتر به چشم آینه
- غزل شمارهٔ ۲۶۳۱ — امروزکیست مست تماشای آینه
- غزل شمارهٔ ۲۶۳۲ — خلقی‌ست محو خود به تماشای آینه
- غزل شمارهٔ ۲۶۲۵ — پرتوت هر جا بپردازدکنار آینه
- غزل شمارهٔ ۲۶۲۹ — ای تماشایت چمن‌پرور به چشم آینه
- غزل شمارهٔ ۲۶۳۸ — یک تار موگر از سر دنیا گذشته‌ای
- غزل شمارهٔ ۲۶۳۹ — کیسه پرداز خیال شادی و غم رفته‌ای
- غزل شمارهٔ ۲۶۴۰ — گر به‌گردون می‌کشی گردن و گر در سجده‌ای
- غزل شمارهٔ ۲۶۳۴ — ای نفس مایه درین عرصه چه پرداخته‌ای
- غزل شمارهٔ ۲۶۳۷ — چون صبح دارم از چمنی رنگ جسته‌ای
- غزل شمارهٔ ۲۶۳۳ — نه با صحرا سری دارم نه باگلزار سودایی
- غزل شمارهٔ ۲۶۳۵ — این چه طاووسی نازست که اندوخته‌ای؟
- غزل شمارهٔ ۲۶۳۶ — به غبار عالم جستجو ز چه یاس خسته نشسته‌ای