بیدل دهلوی

زندگی‌نامهٔ بیدل دهلوی

ابوالمعانی میرزا عبدالقادر بیدل دهلوی رحمه‌الله علیه (زاده ۱۰۵۴ هجری قمری در هندوستان، ایالت بهار، پتنه) از سخنوران نام‌آور و بلندطبع فارسی و از بزرگترین سرایندگان دوره سبک هندی بود. این استاد توانای ترک‌تبار در اقسام شعر داد سخن داده که از آثار منظوم او میتوان اینها را برشمرد: غزلیات، قصائد، ترکیب‌بندها، ترجیع‌بندها، مخمسات، قطعات، رباعیات، مثنوی محیط اعظم، مثنوی طور معرفت، مثنوی عرفان، مثنوی تنبیه‌المهوسین و مثنوی اشارات و حکایات، همچین وی راست اشعاری در وصف فیل و اسب، معشوق، شمشیر و...، اشعاری به زبان ترکی و هزلیات. از جمله آثار منثور بیدل چهارعنصر(زندگی‌نامه خودنوشت بیدل)، رقعات، نکات، بیاض و مقدمه‌ها قابل ذکرند. شمار ابیات آثار منظوم و منثور این شاعر بزرگوار را بین ۹۰ تا ۱۰۰هزار بیت نقل کرده‌اند و از حیث کثرت آثار به صائب و امیرخسرو شباهت دارد. نظم و نثر بیدل سرشار از صور خیال پیچیده و مملو از صناعات ادبی علی‌الخصوص تشبیه و استعاره است و از بهترین نمونه‌های سبک هندی تلقی میشوند. مشهورست که در ابتدا رمزی تخلص میکرد که پس از خواندن این مصرع مشهور دیباچه گلستان استاد سخن سعدی که میفرماید: بیدل از بینشان چه جوید باز، تحت تاثیر قرار گرفته و بیدل را به تخلص برگزیده، اصولا بیدل به سعدی تعلق خاطر خاصی داشت چنانکه خود میفرماید: از گل و سنبل به نظم و نثر سعدی قانعم. این شاعر مضمون‌ساز و نازک‌خیال در روز پنج‌شنبه چهارم صفر سال ۱۱۳۳ هجری قمری در دهلی زندگی را بدرود گفت و در صحن خانه‌اش، در جایی که خودش وصیت کرده بود، دفن گردید.

آثار بیدل دهلوی

• بیدل دهلوی
  • غزلیات

شعرهای بیدل دهلوی

• غزل شمارهٔ ۲۶۴۲ — ای امل آواره فرصت را چه رسوا کرده‌ای
• غزل شمارهٔ ۲۶۴۱ — گر همه رفتی چو ماه از چرخ برتر سجده‌ای
• غزل شمارهٔ ۲۶۴۳ — افسانهٔ وفایی اگر گوش کرده‌ای
• غزل شمارهٔ ۲۶۴۵ — به وحشت نگاهی چه خو کرده‌ای
• غزل شمارهٔ ۲۶۴۶ — دور از بساط وصل تو ماییم و دیده‌ای
• غزل شمارهٔ ۲۶۴۷ — شده عمرها که نشانده‌ام به کمین اشک چکیده‌ای
• غزل شمارهٔ ۲۶۴۸ — ماییم و گرد هستی حرمان دمیده‌ای
• غزل شمارهٔ ۲۶۴۴ — خشم را آیینه پرداز ترحم کرده‌ای
• غزل شمارهٔ ۲۶۵۱ — داد عجز ما ندهد سعی هیچ مشغله‌ای
• غزل شمارهٔ ۲۶۵۴ — عرق ربز خجالت می‌گدازد سعی بیتابی
• غزل شمارهٔ ۲۶۵۵ — آه‌ که با دلم نبست عهد وفاق الفتی
• غزل شمارهٔ ۲۶۴۹ — کجا خلوت و انجمن دیده‌ای
• غزل شمارهٔ ۲۶۵۶ — رفتی چو می از ساغر و دیگر ننشستی
• غزل شمارهٔ ۲۶۵۰ — بر اوج بی‌نیازی اگر وارسیده‌ای
• غزل شمارهٔ ۲۶۵۲ — بی‌تو دل در سینه‌ام دارد جنون افسانه‌ای
• غزل شمارهٔ ۲۶۵۳ — ای لعبت تحیر! نور چه آفتابی
• غزل شمارهٔ ۲۶۶۱ — نه اینجا سبحه ره دارد نه زنار
• غزل شمارهٔ ۲۶۶۲ — چه می‌شدگر نمی‌زد اینقدر رنج نفس هستی
• غزل شمارهٔ ۲۶۶۳ — یاد باد آن کز تبسم فیض عامی داشتی
• غزل شمارهٔ ۲۶۵۹ — مژه‌واری ز خواب ناز جستی
• غزل شمارهٔ ۲۶۵۸ — عبث ای دشمن تحقیق دل از وسوسه خستی
• غزل شمارهٔ ۲۶۵۷ — در پردهٔ هر رنگ کمین کرده شکستی
• غزل شمارهٔ ۲۶۶۰ — مژه‌واری ز خواب ناز جستی
• غزل شمارهٔ ۲۶۶۴ — به ذوق عافیت ای ناله تا کی در جگر پیچی