بیدل دهلوی
زاده ۱۰۵۴ – درگذشته ۱۱۳۳ هجری قمری، عظیم‌آباد پتنه
زندگی‌نامهٔ بیدل دهلوی
ابوالمعانی میرزا عبدالقادر بیدل دهلوی رحمه‌الله علیه (زاده ۱۰۵۴ هجری قمری در هندوستان، ایالت بهار، پتنه) از سخنوران نام‌آور و بلندطبع فارسی و از بزرگترین سرایندگان دوره سبک هندی بود. این استاد توانای ترک‌تبار در اقسام شعر داد سخن داده که از آثار منظوم او میتوان اینها را برشمرد: غزلیات، قصائد، ترکیب‌بندها، ترجیع‌بندها، مخمسات، قطعات، رباعیات، مثنوی محیط اعظم، مثنوی طور معرفت، مثنوی عرفان، مثنوی تنبیه‌المهوسین و مثنوی اشارات و حکایات، همچین وی راست اشعاری در وصف فیل و اسب، معشوق، شمشیر و...، اشعاری به زبان ترکی و هزلیات. از جمله آثار منثور بیدل چهارعنصر(زندگی‌نامه خودنوشت بیدل)، رقعات، نکات، بیاض و مقدمه‌ها قابل ذکرند. شمار ابیات آثار منظوم و منثور این شاعر بزرگوار را بین ۹۰ تا ۱۰۰هزار بیت نقل کرده‌اند و از حیث کثرت آثار به صائب و امیرخسرو شباهت دارد. نظم و نثر بیدل سرشار از صور خیال پیچیده و مملو از صناعات ادبی علی‌الخصوص تشبیه و استعاره است و از بهترین نمونه‌های سبک هندی تلقی میشوند. مشهورست که در ابتدا رمزی تخلص میکرد که پس از خواندن این مصرع مشهور دیباچه گلستان استاد سخن سعدی که میفرماید: بیدل از بینشان چه جوید باز، تحت تاثیر قرار گرفته و بیدل را به تخلص برگزیده، اصولا بیدل به سعدی تعلق خاطر خاصی داشت چنانکه خود میفرماید: از گل و سنبل به نظم و نثر سعدی قانعم. این شاعر مضمون‌ساز و نازک‌خیال در روز پنج‌شنبه چهارم صفر سال ۱۱۳۳ هجری قمری در دهلی زندگی را بدرود گفت و در صحن خانه‌اش، در جایی که خودش وصیت کرده بود، دفن گردید.
آثار بیدل دهلوی
شعرهای بیدل دهلوی
- غزل شمارهٔ ۲۸۱۴ — چه لازم است درین عرصه عجز کیش برآیی
- غزل شمارهٔ ۲۸۱۳ — نقش ما شد وبال یکتایی
- غزل شمارهٔ ۲۸۱۱ — ماییم و دلی سرورق بی سر و پایی
- غزل شمارهٔ ۲۸۱۶ — سبکساری‌ست هرگه در نظرها بیدرنگ آیی
- غزل شمارهٔ ۲۸۱۵ — دلت فسرد جنونی کز آشیانه برآیی
- غزل شمارهٔ ۲۸۱۲ — نشد آیینه کیفیت ما ظاهر آرایی
- غزل شمارهٔ ۲۸۱۰ — عنانم گر نگیرد خاطر آیینه سیمایی
- غزل شمارهٔ ۲۸۰۹ — شور گمگشتگی‌ام زد به در رسوایی
- غزل شمارهٔ ۲۸۲۲ — به وحشت برنمی‌آیم ز فکر چشم جادویی
- غزل شمارهٔ ۲۸۲۳ — بهار آن دل که خون گردد به سودای گل رویی
- غزل شمارهٔ ۲۸۱۸ — حبابت ساغر و با بحر توفان پیش می‌آیی
- غزل شمارهٔ ۲۸۲۰ — بر هرگلی دمیده‌ست افسون آرزویی
- غزل شمارهٔ ۲۸۲۴ — تمثال خیالیم چه زشتی چه نکویی
- غزل شمارهٔ ۲۸۱۹ — ای که در دیر و حرم مست کرم می‌آیی
- غزل شمارهٔ ۲۸۲۱ — به ناقوسی دل امشب از جنون خورده‌ست پهلویی
- غزل شمارهٔ ۲۸۱۷ — گه به رو می‌دوی و گاه به سر می‌آیی
- غزل شمارهٔ ۲۸۲۷ — چو محو عشق شدی رهنما چه می‌جویی
- غزل شمارهٔ ۲۸۲۵ — محو بودم هر چه دیدم دوش دانستم تویی
- غزل شمارهٔ ۲۸۲۶ — به عجز کوش ز نشو و نما چه می‌جویی