بیدل دهلوی
زاده ۱۰۵۴ – درگذشته ۱۱۳۳ هجری قمری، عظیم‌آباد پتنه
زندگی‌نامهٔ بیدل دهلوی
ابوالمعانی میرزا عبدالقادر بیدل دهلوی رحمه‌الله علیه (زاده ۱۰۵۴ هجری قمری در هندوستان، ایالت بهار، پتنه) از سخنوران نام‌آور و بلندطبع فارسی و از بزرگترین سرایندگان دوره سبک هندی بود. این استاد توانای ترک‌تبار در اقسام شعر داد سخن داده که از آثار منظوم او میتوان اینها را برشمرد: غزلیات، قصائد، ترکیب‌بندها، ترجیع‌بندها، مخمسات، قطعات، رباعیات، مثنوی محیط اعظم، مثنوی طور معرفت، مثنوی عرفان، مثنوی تنبیه‌المهوسین و مثنوی اشارات و حکایات، همچین وی راست اشعاری در وصف فیل و اسب، معشوق، شمشیر و...، اشعاری به زبان ترکی و هزلیات. از جمله آثار منثور بیدل چهارعنصر(زندگی‌نامه خودنوشت بیدل)، رقعات، نکات، بیاض و مقدمه‌ها قابل ذکرند. شمار ابیات آثار منظوم و منثور این شاعر بزرگوار را بین ۹۰ تا ۱۰۰هزار بیت نقل کرده‌اند و از حیث کثرت آثار به صائب و امیرخسرو شباهت دارد. نظم و نثر بیدل سرشار از صور خیال پیچیده و مملو از صناعات ادبی علی‌الخصوص تشبیه و استعاره است و از بهترین نمونه‌های سبک هندی تلقی میشوند. مشهورست که در ابتدا رمزی تخلص میکرد که پس از خواندن این مصرع مشهور دیباچه گلستان استاد سخن سعدی که میفرماید: بیدل از بینشان چه جوید باز، تحت تاثیر قرار گرفته و بیدل را به تخلص برگزیده، اصولا بیدل به سعدی تعلق خاطر خاصی داشت چنانکه خود میفرماید: از گل و سنبل به نظم و نثر سعدی قانعم. این شاعر مضمون‌ساز و نازک‌خیال در روز پنج‌شنبه چهارم صفر سال ۱۱۳۳ هجری قمری در دهلی زندگی را بدرود گفت و در صحن خانه‌اش، در جایی که خودش وصیت کرده بود، دفن گردید.
آثار بیدل دهلوی
شعرهای بیدل دهلوی
- غزل شمارهٔ ۳۶۵ — پرتو حسن تو هرجا شد نقاب افکن در آب
- غزل شمارهٔ ۳۶۱ — گر در این بحر اعتباری از هنر می‌دارد آب
- غزل شمارهٔ ۳۶۳ — هرگه به باغ بی‌تو فکندم نظر در آب
- غزل شمارهٔ ۳۶۷ — از سر مستی نبود امشب خطابم با شراب
- غزل شمارهٔ ۳۶۴ — نشسته‌ایم به یادت زگریه تنگ در آب
- غزل شمارهٔ ۳۶۶ — سایه اندازد اگر بخت سیاه من در آب
- غزل شمارهٔ ۳۶۸ — بزم ما را نیست غیر از شهرت عنقا شراب
- غزل شمارهٔ ۳۶۲ — از روانی در تحیر هم اثر می‌دارد آب
- غزل شمارهٔ ۳۷۳ — باز درگلشن ز خویشم می‌برد افسون آب
- غزل شمارهٔ ۳۷۴ — ببند چشم و خط هرکتاب را دریاب
- غزل شمارهٔ ۳۷۱ — پیوسته است از مژه بر دیده‌ها نقاب
- غزل شمارهٔ ۳۷۲ — یا حسن‌گیر صورت آفاق یا نقاب
- غزل شمارهٔ ۳۷۰ — به نیم‌گردش آن چشم فتنه رنگ شراب
- غزل شمارهٔ ۳۷۵ — فال تسلیم زن و شوکت شاهی دریاب
- غزل شمارهٔ ۳۷۶ — نی‌ام آنکه به جرأت وصف لبت رسدم خم و پیچ عنان ادب
- غزل شمارهٔ ۳۶۹ — گرشود آن نرگس میگون مقابل با شراب
- غزل شمارهٔ ۳۸۱ — بود داغ من مردم دیدهٔ شب
- غزل شمارهٔ ۳۷۷ — امشب ز ساز مینا گرم است جای مطرب
- غزل شمارهٔ ۳۷۹ — صبحدم سیاره بال افشاند از دامان شب
- غزل شمارهٔ ۳۸۳ — به وصول مقصد عافیت نه دلیل جو نه عصا طلب
- غزل شمارهٔ ۳۸۰ — هرکه راکردند راحت محرم احسان شب
- غزل شمارهٔ ۳۸۴ — دل از خمار طلب خون کن و شراب طلب
- غزل شمارهٔ ۳۷۸ — ندانم بازم آغوش که خواهد شد دچار امشب
- غزل شمارهٔ ۳۸۲ — طرب در این باغ می‌خرامد ز ساز فرصت پیام بر لب