حزین لاهیجی
زاده ۱۱۰۳ – درگذشته ۱۱۸۱ هجری قمری، اصفهان
زندگینامهٔ حزین لاهیجی
محمدعلی بن ابوطالب متخلص به حزین از آخرین شاعران سبک هندی و از اعقاب شیخ زاهد گیلانی است. او در سال ۱۱۰۳ هجری قمری در اصفهان زاده شد. زندگی او مقارن سقوط دولت صفوی و آشفتگی اوضاع ایران بود که او را درگیر سفرها و ماجراهای فراوان نمود تا جایی که چندین بار جامهٔ رزم پوشید و به نبرد دشمنان رفت. نهایتاً درگیری یا اتهام‌زنی از سوی گماشتگان محلی نادرشاه افشار در جنوب، حزین را در سال ۱۱۴۶ هجری قمری به هندوستان رمانید که البته هیچگاه از آن و در آن دیار دلخوش نبود. او در سال ۱۱۸۱ هجری قمری در شهر بنارس درگذشت و در همان شهر به خاک سپرده شد. حزین را صاحب تألیفات متعدد در علوم گوناگون دانسته‌اند که نام بیش از پنجاه عدد از آنها در تذکره‌ها آمده است. زندگینامهٔ خودنوشت او به نام «تاریخ احوال» از آن جمله و از مستندات ارزشمند تاریخی راجع به احوال مردمان ایران در دوران سقوط سلسلهٔ صفوی است. دیوان حزین از روی تصحیح استاد ذبیح الله صاحبکار که تصویر آن به زحمت آقای مهرزاد شایان فراهم شده و به کمک هزاران داوطلب گمنام که در بازبینی متن استخراج شده از کتاب چاپی آن مشارکت داشته‌اند به گنجور اضافه شده است.
آثار حزین لاهیجی
شعرهای حزین لاهیجی
- شمارهٔ ۲۷ - در مدح حضرت امیر مؤمنان علیه السلام و عرض شکوا — آن طایر قدسم که چکد خون ز صفیرم
- شمارهٔ ۲۶ - در مدح حضرت امیر مومنان و یاد وطن و رنج عربت — مژده یاران که ازین منزل ویران رفتم
- شمارهٔ ۲۵ - مدح و منقبت حضرت مولی الموالی علی بن ابیطالب (ع) — مشکینه طرّه ای به شب عنبرین لباس
- شمارهٔ ۳۰ - در مدح و منقبت امیر مومنان علیه السلام — ای نگاهت به صید دل، بازی
- شمارهٔ ۳۲ - در مدح حضرت علیّ بن ابیطالب علیه السلام — نظر کن در سواد صفحه ام تا گلستان بینی
- شمارهٔ ۳۱ - در ثنای حضرت امیر مؤمنان علی بن ابیطالب (ع) — زده ام طبل عشق و رسوایی
- شمارهٔ ۲۹ - در مدح امیر مؤمنان علیه السلام — دل فلک معنوی است، عقل رصددان او
- شمارهٔ ۲۸ - در منقبت حضرت امیر مومنان علیه السلام و آرزوی نجف اشرف — می رسدم از سخن رایت جم داشتن
- شمارهٔ ۴۰ - در پاسخ کسی که برای او قصیده ای سروده، گفته است — ای به طبع تو افتخار سخن
- شمارهٔ ۳۸ - تجدید مطلع — تا دیده ز دل، نیم قدم ره به میان است
- شمارهٔ ۳۴ - در مدح حضرت ثامن الائمه علی بن موسی الرضا — خوش آنکه دل به یاد تو رشک چمن شود
- شمارهٔ ۳۶ - در مدح حضرت امام عصر (عج) — تا در چمن این سرو برازنده چمان است
- شمارهٔ ۳۳ - در مدح حضرت علی بن موسی الرضا — قول و عمل زشت و نکو گرچه قضا کرد
- شمارهٔ ۳۵ - وصف بهار و مدح حضرت امام رضا علیه السلام — دل شاد را جمع، ساغر نماید
- شمارهٔ ۳۷ - توسل به حضرت بقیه الله امام عصر(عج) — در صبح عارض از خط مشکین نقاب کش
- شمارهٔ ۳۹ - در منقبت و توسّل به حضرت ولی عصر (عج) — نی خامه دارد سر خوش نوایی
- شمارهٔ ۴۵ - این قصیده را به طریقهٔ خاقانی سروده است — ای پرتو جمال تو را مظهر آفتاب
- شمارهٔ ۴۲ - تجدیدِ مَطلَع — آمدی چون تو من بی سر و سامان رفتم
- شمارهٔ ۴۳ - در مدح حضرت احمد بن موسی الکاظم علیه السّلام — از یمن سرفرازی مدح خدایگان
- شمارهٔ ۴۱ - تجدید مطلع — به وصفت اگر خامه لب تر نماید
- شمارهٔ ۴۴ - قصیده در پند و اندرز — ای دل لباس عاریتی از جهان مخواه
- شمارهٔ ۴۷ - در توصیف خود سروده است — بنده ام، مسکنت سرای من است
- شمارهٔ ۴۶ - قصیده در پند و اندرز و بی وفایی دنیا — هر چند که دنیاست رَه و ما همه راهی
- شمارهٔ ۴۸ - در بیان حال خود و نصیحت — چشمم گشوده است در فیض نوبهار