حزین لاهیجی
زاده ۱۱۰۳ – درگذشته ۱۱۸۱ هجری قمری، اصفهان
زندگینامهٔ حزین لاهیجی
محمدعلی بن ابوطالب متخلص به حزین از آخرین شاعران سبک هندی و از اعقاب شیخ زاهد گیلانی است. او در سال ۱۱۰۳ هجری قمری در اصفهان زاده شد. زندگی او مقارن سقوط دولت صفوی و آشفتگی اوضاع ایران بود که او را درگیر سفرها و ماجراهای فراوان نمود تا جایی که چندین بار جامهٔ رزم پوشید و به نبرد دشمنان رفت. نهایتاً درگیری یا اتهام‌زنی از سوی گماشتگان محلی نادرشاه افشار در جنوب، حزین را در سال ۱۱۴۶ هجری قمری به هندوستان رمانید که البته هیچگاه از آن و در آن دیار دلخوش نبود. او در سال ۱۱۸۱ هجری قمری در شهر بنارس درگذشت و در همان شهر به خاک سپرده شد. حزین را صاحب تألیفات متعدد در علوم گوناگون دانسته‌اند که نام بیش از پنجاه عدد از آنها در تذکره‌ها آمده است. زندگینامهٔ خودنوشت او به نام «تاریخ احوال» از آن جمله و از مستندات ارزشمند تاریخی راجع به احوال مردمان ایران در دوران سقوط سلسلهٔ صفوی است. دیوان حزین از روی تصحیح استاد ذبیح الله صاحبکار که تصویر آن به زحمت آقای مهرزاد شایان فراهم شده و به کمک هزاران داوطلب گمنام که در بازبینی متن استخراج شده از کتاب چاپی آن مشارکت داشته‌اند به گنجور اضافه شده است.
آثار حزین لاهیجی
شعرهای حزین لاهیجی
- بخش ۲۹ — هست میزان عبارت از معیار
- بخش ۳۴ — مهبط وحی، مصطفی فرمود
- بخش ۲۷ — هرچه ادراک آن حواس کند
- بخش ۳۰ — ز ابتدای حدوث خود انسان
- بخش ۳۲ — کامل افتد چو جوهر انسان
- بخش ۲۸ — غفلت از خویش داشت بی خبرت
- بخش ۳۱ — آخرت جنّت است یا نار است
- بخش ۳۳ — سبب اختلاف در ادیان
- بخش ۳۷ — هست بر فسق، حمل کفر سزای
- بخش ۳۶ — ذکر مستضعفین در استثنا
- بخش ۳۵ — چونکه ایمان و کفر اقسام است
- بخش ۴۰ — یاد می آیدم ز عهد پدر
- بخش ۳۹ — سر همّت فشانیی که بجاست
- بخش ۳۸ — ای نوازندهٔ دل رنجور
- بخش ۴۱ — شکر لله که هفته ای مهلت
- بخش ۱ - مثنوی مطمح الانظار — ای دل افسرده خروشت کجاست؟
- بخش ۲ - فی التوحید — ای رقمت سلسله بند وجود
- بخش ۴ - فی المنقبه — شاهسوار صف هیجا علی
- بخش ۳ - فی النعت — ای گهرافروز وجود از نخست
- بخش ۵ - گشایش نامهٔ عرفان دبیر به دستان سنجی خامهٔ بلند صفیر — خامه شبی صفحه طرازی گرفت
- بخش ۶ - دمیدن صبح تجلّی از افق هویّت ذات بر تنویر ظلمتکدهٔ انیّت جهان — فیض نخستین که فروغ وجود