حسین خوارزمی
درگذشته ۸۴۰ هجری قمری، خوارزم
زندگی‌نامهٔ حسین خوارزمی
حسین بن حسن خوارزمی از عارفان، نویسندگان و شاعران سده‌های هشتم و نهم هجری است. وی اصالتاً از ماوراءالنهر بوده و به دلیل اقامت طولانی در خوارزم به خوارزمی شهرت یافت. وی از شاگردان ابوالوفا خوارزمی معروف به پیرفرشته بود و به راهنمایی او با مثنوی مولوی آشنا شد و به معانی آن پی برد. بدین واسطه در اطراف و اکناف پرآوازه شد. در حوادث زندگانی خوارزمی آورده‌اند که در زمان شاهرخ میرزا بعضی از فقهای حنفیه به سبب بیتی از اشعارش وی را تکفیر کردند و او را به هرات خواندند. وی توانست اعتراض مدعیان را پاسخ دهد و از آن بلیه رهایی یابد اما ازبکان او را رها نکردند تا سرانجام در سال ۸۴۰ هجری قمری در خوارزم وی را به زخم تیغ از پای درآوردند. از آنجا که تخلص حسین خوارزمی در اشعارش «حسین» بوده است اشعار وی به اشتباه به نام دیوان حسین بن منصور حلاج منتشر و معروف شده است. حال آن که حلاج دیوان شعر فارسی ندارد و اساساً پیش از یا همزمان با آغاز عصر ادبیات نوین فارسی بعد از اسلام می‌زیسته است. ضمناً مفاد اشعار حسین خوارزمی و زبان آنها تناسبی با دورهٔ زندگی حلاج ندارد.
آثار حسین خوارزمی
شعرهای حسین خوارزمی
- شمارهٔ ۲۷۲ — ای دل چه شد که خشک و تر غم بسوختی
- شمارهٔ ۲۶۷ — خجسته عید من آندم که چهره بگشائی
- شمارهٔ ۲۶۹ — هر دم ز پس پرده دل و دین بربائی
- شمارهٔ ۲۶۸ — خرم از درد توام زانرو که درمانم توئی
- شمارهٔ ۲۷۰ — ای سرو ناز رونق بستان عالمی
- شمارهٔ ۲۶۶ — راه اگر سوی خرابات مغان دریابی
- شمارهٔ ۲۷۱ — گلی نازک ز گلزار معانی
- شمارهٔ ۲۶۵ — جان و جهان فدایت ای آنکه به ز جانی
- شمارهٔ ۱ - فی الترجیعات — طلع العشق ایها العشاق
- شمارهٔ ۶ - ترجیع بند ششم — طلع العشق من ورای حجاب
- شمارهٔ ۵ - ترجیع بند پنجم — الا ای گوهر بحر مصفا
- شمارهٔ ۲ - ترجیع بند دوم — ای حریف شرابخانه عشق
- شمارهٔ ۳ - ترجیع بند سوم — کس نشد آگه از بدایت عشق
- شمارهٔ ۴ - ترجیع بند چهارم — ای رند شرابخانه عشق