جیحون یزدی
زاده ۱۲۵۰ – درگذشته ۱۳۰۱ هجری قمری، یزد
زندگی‌نامهٔ جیحون یزدی
میرزا محمد جیحون یزدی ملقب به «نواب»، مشهور به «تاج‌الشعرا» و متخلص به «جیحون» (زادهٔ ۱۲۵۰ قمری در یزد، درگذشتهٔ ۱۳۰۱ قمری در کرمان) یکی از شاعران مشهور یزدی دوره قاجار بود. وى تحصیلات متداول را در زادگاهش یزد گذراند اما ترک وطن کرد و چندى در ایران، هندوستان و اسلامبول به اقامت داشت. وی سرانجام در کرمان اقامت گزید و در همین شهر درگذشت. جیحون یزدى از شعراى آیینى در عصر ناصرى است. اگرچه او در غزل از سبک عراقى پیروى مى‌کند، ولى قالب شعرى او از لحاظ سبک‌شناسى، در سبک خراسانى شکل مى‌گیرد، خصوصا قصاید و مسمطات او که نشان مى‌دهد سرایندۀ آن‌ها از ادامه دهندگان راه بانیان نهضت بازگشت ادبى است. وى در اغلب قالب‌ها شعر سروده ولى در سرودن مسمط و قصیده تواناتر است. جیجون یزدی مجموعه‌ای به نام «نمکدان» دارد که همانند پریشان قاآنی به سبک گلستان سعدی نگاشته شده است.
آثار جیحون یزدی
شعرهای جیحون یزدی
- شمارهٔ ۱۴ — شیخ محرم شو وز آن مغبچه پیمانه بزن
- شمارهٔ ۱۵ — رخ ندانم که بود نازک و سیمین‌تر از این
- شمارهٔ ۱۷ — ای ورق عشق تو دفتر آیین من
- شمارهٔ ۱۶ — ای ترک جفاپیشه لختی به وفا دم زن
- شمارهٔ ۱۳ — کی دست ز دامنت بدارم
- شمارهٔ ۱۸ — نبود به میگساری عیبی به غیر مستی
- شمارهٔ ۱۲ — تسکین خاطر آورد آن روی مهوشم
- شمارهٔ ۱۹ — گرچه ز دشمنی همی درپی کشتن منی
- شمارهٔ ۲۰ — بر بوی آن دلارام طبعم گرفته خوئی
- شمارهٔ ۵ — کسی کز بنگ در مجلس فروزی است
- شمارهٔ ۴ — دلم بر چهره‌ات تا مهر بسته است
- شمارهٔ ۲ — این قلمدان که دروکلک شه نامور است
- شمارهٔ ۱ — ای امیر آخور مهینه پور محسن شه حسین
- شمارهٔ ۳ — ایشاه شه نژاد که چرخ مجدری
- شمارهٔ ۷ — ای که شب را به غمت اخترش از دیده چکید
- شمارهٔ ۶ — داورا من سال قحطی را بمرز اصفهان
- شمارهٔ ۱۰ — ای خداوند فتن ران فطن از تو چنان
- شمارهٔ ۱۴ — شنیده ایم پریشانی از نواحی مصر
- شمارهٔ ۱۱ — نبندد مرد عاقل دل بدین فرتوت زن دنیا
- شمارهٔ ۱۵ — ای مهینه داوری کت شش جهه فراش وار
- شمارهٔ ۱۲ — در زمان شه جمشید گهر ناصر دین
- شمارهٔ ۹ — ای مهین والاگهر والی که ما از همتت
- شمارهٔ ۸ — ای شهنشاهی که از یمن ثنای ذات تو
- شمارهٔ ۱۳ — سپهر مجد و معالی رضاقلی که هلال