سعدی شیرازی
زندگی‌نامهٔ سعدی
مشرف‌الدین مصلح بن عبدالله شیرازی شاعر و نویسندهٔ بزرگ قرن هفتم هجری قمری است. اهل ادب به وی لقب «استادِ سخن»، «پادشاهِ سخن»، «شیخِ اجلّ» و حتی به‌طور مطلق، «استاد» داده‌اند. تخلص او «سعدی» است که از نام اتابک مظفرالدین سعد پسر ابوبکر پسر سعد پسر زنگی گرفته شده است. او احتمالاً بین سال‌های ۶۰۰ تا ۶۱۵ هجری قمری زاده شده است. در جوانی به مدرسهٔ نظامیهٔ بغداد رفت و به تحصیل ادب و تفسیر و فقه و کلام و حکمت پرداخت. سپس به شام و مراکش و حبشه و حجاز سفر کرد و پس از بازگشت به شیراز، به تألیف شاهکارهای خود دست یازید. سعدی در سال ۶۵۵ ه.ق سعدی‌نامه یا بوستان را به نظم درآورد و در سال بعد (۶۵۶ ه.ق) گلستان را تألیف کرد. علاوه بر اینها قصاید، غزلیات، قطعات، ترجیع‌بند، رباعیات و مقالات و قصاید عربی نیز دارد که همه را در کلیات وی جمع کرده‌اند. سعدی نخستین شاعر ایرانی است که آثارش به یکی از زبان‌های اروپایی ترجمه شده است. او بین سال‌های ۶۹۰ تا ۶۹۴ هجری قمری در شیراز درگذشت و در همانجا، که اکنون به سعدیه معروف است، به خاک سپرده شد.
آثار سعدی
شعرهای سعدی
- رباعی شمارهٔ ۱ — آن کیست که دل نهاد و فارغ بنشست
- رباعی شمارهٔ ۴ — گر در همه شهر یک سر نیشترست
- رباعی شمارهٔ ۶ — تا یک سر مویی از تو هستی باقیست
- رباعی شمارهٔ ۱۳ — ظلم از دل و دست ملک نیرو ببرد
- رباعی شمارهٔ ۱۱ — ای قدر بلند آسمان پیش تو خرد
- رباعی شمارهٔ ۱۴ — از می طرب افزاید و مردی خیزد
- رباعی شمارهٔ ۷ — بالای قضای رفته فرمانی نیست
- رباعی شمارهٔ ۸ — ماهّیِ امیدِ عمرم از شَست برفت
- رباعی شمارهٔ ۱۰ — نه هر که زمانه کار او دربندد
- رباعی شمارهٔ ۵ — گر خود ز عبادت استخوانی در پوست
- رباعی شمارهٔ ۹ — دادار که بر ما در قسمت بگشاد
- رباعی شمارهٔ ۱۲ — شاها سم اسبت آسمان می‌سپرد
- رباعی شمارهٔ ۱۵ — نادان همه جا با همه کس آمیزد
- رباعی شمارهٔ ۱۷ — هر دولت و مکنت که قضا می‌بخشد
- رباعی شمارهٔ ۲۰ — مردان همه عمر پاره بردوخته‌اند
- رباعی شمارهٔ ۲۱ — عنقا بشد و فر هماییش بماند
- رباعی شمارهٔ ۲۳ — فرزانه رضای نفس رعنا نکند
- رباعی شمارهٔ ۲۴ — آن گل که هنوز نو به دست آمده بود
- رباعی شمارهٔ ۲۲ — نه هر که طراز جامه بر دوش کند
- رباعی شمارهٔ ۱۶ — هر کس که درست قول و پیمان باشد
- رباعی شمارهٔ ۱۸ — بس چون تو ملک زمانه بر تخت نشاند
- رباعی شمارهٔ ۲۶ — با گل به مثل چو خار می‌باید بود
- رباعی شمارهٔ ۱۹ — نه هر که ستم بر دگری بتواند
- رباعی شمارهٔ ۲۷ — جایی که درخت عیش پربار بود