سعدی شیرازی
زندگی‌نامهٔ سعدی
مشرف‌الدین مصلح بن عبدالله شیرازی شاعر و نویسندهٔ بزرگ قرن هفتم هجری قمری است. اهل ادب به وی لقب «استادِ سخن»، «پادشاهِ سخن»، «شیخِ اجلّ» و حتی به‌طور مطلق، «استاد» داده‌اند. تخلص او «سعدی» است که از نام اتابک مظفرالدین سعد پسر ابوبکر پسر سعد پسر زنگی گرفته شده است. او احتمالاً بین سال‌های ۶۰۰ تا ۶۱۵ هجری قمری زاده شده است. در جوانی به مدرسهٔ نظامیهٔ بغداد رفت و به تحصیل ادب و تفسیر و فقه و کلام و حکمت پرداخت. سپس به شام و مراکش و حبشه و حجاز سفر کرد و پس از بازگشت به شیراز، به تألیف شاهکارهای خود دست یازید. سعدی در سال ۶۵۵ ه.ق سعدی‌نامه یا بوستان را به نظم درآورد و در سال بعد (۶۵۶ ه.ق) گلستان را تألیف کرد. علاوه بر اینها قصاید، غزلیات، قطعات، ترجیع‌بند، رباعیات و مقالات و قصاید عربی نیز دارد که همه را در کلیات وی جمع کرده‌اند. سعدی نخستین شاعر ایرانی است که آثارش به یکی از زبان‌های اروپایی ترجمه شده است. او بین سال‌های ۶۹۰ تا ۶۹۴ هجری قمری در شیراز درگذشت و در همانجا، که اکنون به سعدیه معروف است، به خاک سپرده شد.
آثار سعدی
شعرهای سعدی
- شمارهٔ ۱ - در پند و اخلاق — ای چشم و چراغ اهل بینش
- شمارهٔ ۱۱ — هیچ دانی که چیست دخل حرام
- شمارهٔ ۱۰ — نمیرد گر بمیرد نیکنامی
- شمارهٔ ۵ — نخست اندیشه کن آنگاه گفتار
- شمارهٔ ۶ — چه نیکو گفت ابراهیم ادهم
- شمارهٔ ۹ — نکویی گرچه با ناکس نشاید
- شمارهٔ ۳ — عدل و انصاف و راستی باید
- شمارهٔ ۷ — یکی را دیدم اندر جایگاهی
- شمارهٔ ۱۳ — زخم بالای یکدگر بزنند
- شمارهٔ ۲ — همه را ده چو می‌دهی موسوم
- شمارهٔ ۴ — نظر کن درین موی باریک سر
- شمارهٔ ۱۲ — نشنیدم که مرغ رفته ز دام
- شمارهٔ ۸ — چه سرپوشیدگان مرد بودند
- شمارهٔ ۱۴ — چه رند پریشان شوریده بخت
- شمارهٔ ۱۸ — غم نه بر دل که گر نهی بر کوه
- شمارهٔ ۱۹ — سخن زید نشنوی بر عمرو
- شمارهٔ ۱۵ — دشنام تو سر به سر شنیدم
- شمارهٔ ۲۰ — همه فرزند آدمند بشر
- شمارهٔ ۱۶ — دانی چه بود کمال انسان؟
- شمارهٔ ۲۲ — اگر هوشمندی مکن جمع مال
- شمارهٔ ۲۱ — همه دانند لشکر و میران
- شمارهٔ ۲۴ — هر که را باشد از تو بیم گزند
- شمارهٔ ۱۷ — سگ بر آن آدمی شرف دارد
- شمارهٔ ۲۵ — هر که بی‌مشورت کند تدبیر