صفایی جندقی
زاده ۱۲۳۵ – درگذشته ۱۳۱۴ هجری قمری، جندق
زندگی‌نامهٔ صفایی جندقی
یرزا احمد جندقى متخلص به «صفایی» دومین فرزند یغماى جندقى است که در سال ۱۲۳۶ ه.ق درخور، مرکز منطقهٔ جندق و بیابانک به دنیا آمد. مادر او هما سلطان از اهالى کاشان و از بستگان حاج ملا احمد نراقى (مجتهد مشهور شیعى) دومین همسر یغماى جندقى است. پدرش یغما، وی را به نام و تخلص ملا احمد نراقی که تخلص «صفایی» داشت «احمد» و «صفایی» نام گذاشت. میرزا احمد تحصیلات مقدماتى را در زادگاهش فراگرفت و سپس نزد پدر و برادرش (میرزا اسماعیل هنر) به تکمیل معلومات خود پرداخت. صفایى جندقى پس از سفرهایى به سمنان و تهران، روستاى جندق را براى اقامت برگزید و تا پایان عمر در همانجا از راه کشاورزى و دامدارى به امرار معاش پرداخت. صفایى جندقى در مدت حیات خود چهار همسر برگزید و از آنان داراى بیست فرزند شد که برخى از آنان اهل ادب و هنر بودند: محمدحسن کیوان ملقب به عمادالشعراء، میرزا محمدحسین متخلص به «فرهنگ» و متولد ۱۲۶۹ ه.ق، میرزا ابوالقاسم وفایى ادیب و خوشنویس و میرزا عبدالکریم که اغلب نسخه‌هاى دیوان صفایى جندقى به خط اوست. محمدحسن کیوان، فرزند ارشد صفایى جندقى از جانب ظل‌السلطان (حاکم اصفهان) به «عمادالشعراء» ملقب شده و در شعر از تخلص «خرد» استفاده مى‌کرده و منظومهٔ هزار و یکشب او حاوى داستان‌هاى نو و ابتکارى است و همو در شمار نخستین شاعرانى است که براى کودکان نیز شعر مى‌سروده‌است. فرزند او میرزا فتح‌الله مشهور به «کیوان ثانى» از شاعران منطقۀ بیابانک بوده و در شعر «پرویز» تخلص مى‌کرده‌است. دیوان چاپى صفایى جندقى شامل غزلیات، انابت‌نامه، رباعیات انابیه، رباعیات عاشقانه، ماده تاریخ‌ها، مراثى عاشورایى در ۱۱۴ بند، مثنوى «رقیه‌نامه» حاوى ۳۱۵ بیت، نوحه‌ها و ترجیع‌بند است که با تصحیح آقاى سید على آل داود توسط چاپ و انتشارات آفرینش در سال ۱۳۷۰ چاپ و منتشر شده‌است. آثار وی از روی نسخهٔ آماده شده به همت مرکز تحقیقات رایانه‌ای حوزه علمیه اصفهان در گنجور در دسترس قرار گرفته است.
آثار صفایی جندقی
شعرهای صفایی جندقی
- شمارهٔ ۴۲ — تا شدی از کنار من نیست جز این دو حاصلم
- شمارهٔ ۴۵ — آه که شد برادرم غرقه به خون برابرم
- شمارهٔ ۴۴ — دیدی آخر که فلک ریخت چه خاکی به سرم
- شمارهٔ ۴۳ — دل همی خواست که ریزد سر و جان در پایت
- شمارهٔ ۴۱ — آه کزین سفر نشد جز تب و تاب حاصلم
- ۲- تاریخ رحلت مرحومه مرشد زن میرزا اسماعیل هنر — زین سرای فنا چو رخت رحیل
- ۳- تاریخ ولادت علی نقی فرزند میرزا مهدی هنر فرزند اسماعیل هنر — به هنر شد عطا دگر خلفی
- ۱- تاریخ ولادت میرزا ابراهیم صفائی فرزند شاعر — صفائی را عطا گردید دوش از صعوه مولودی
- ۷- مرد سید شجاع و هرکه شنید — مرد سید شجاع و هرکه شنید
- ۴- تاریخ وفات مرحومه مغفوره خوش زندگانی مادر ابراهیم خان دامغانی — چو خیرالنسا بیگم افشاند دست
- ۵- تاریخ ولادت دختر میراز فتح الله کیوان — میرزا فتح الله آذین بخش آئین سخن
- ۸- شد ز آب مهدی آباد آب حیوان شرمسار — شد ز آب مهدی آباد آب حیوان شرمسار
- ۹- چو عثمان این عصر میرزاعلی — چو عثمان این عصر میرزاعلی
- ۶- تاریخ سور پرسرور حاجی میرزا مهدی — قدوة الحاج میرزا مهدی
- ۱۱- سگی به سوی سقر شد که پاک ساخت زمین را — سگی به سوی سقر شد که پاک ساخت زمین را
- ۱۰- پیشوای اهل باطل چون دگر اشباه خویش — پیشوای اهل باطل چون دگر اشباه خویش
- ۱۵- تاریخ وفات آخوند ملامحمد حسن بهرام — پیر ذاکر چو اوفتاد از بام
- ۱۶- تاریخ مرگ ماماچه و مشاطه جندق در یک روز — از مردن ماماچه و مشاطه ی این مرز
- ۱۴- تاریخ ورود آقا سید هاشم گیلانی به جندق — چو سید هاشم آن دریای مواج
- ۱۷- تاریخ تولد دختر سید احمد — دختری زاد سید احمد را
- ۱۲- سالوس مرز جی به سقر رفت و زین سفر — سالوس مرز جی به سقر رفت و زین سفر
- ۱۸- تاریخ وفات صالحه بیگم زواره ای — به فردوس شد بیگم از کربلا
- ۱۹- تاریخ بنای بالاخانه و برج بهجت — ز مشکوی بهشت آئین یغما
- ۱۳- تاریخ وفات میر صفی جرمقی — چون میر صفی به ملک باقی