صفایی جندقی
زاده ۱۲۳۵ – درگذشته ۱۳۱۴ هجری قمری، جندق
زندگی‌نامهٔ صفایی جندقی
یرزا احمد جندقى متخلص به «صفایی» دومین فرزند یغماى جندقى است که در سال ۱۲۳۶ ه.ق درخور، مرکز منطقهٔ جندق و بیابانک به دنیا آمد. مادر او هما سلطان از اهالى کاشان و از بستگان حاج ملا احمد نراقى (مجتهد مشهور شیعى) دومین همسر یغماى جندقى است. پدرش یغما، وی را به نام و تخلص ملا احمد نراقی که تخلص «صفایی» داشت «احمد» و «صفایی» نام گذاشت. میرزا احمد تحصیلات مقدماتى را در زادگاهش فراگرفت و سپس نزد پدر و برادرش (میرزا اسماعیل هنر) به تکمیل معلومات خود پرداخت. صفایى جندقى پس از سفرهایى به سمنان و تهران، روستاى جندق را براى اقامت برگزید و تا پایان عمر در همانجا از راه کشاورزى و دامدارى به امرار معاش پرداخت. صفایى جندقى در مدت حیات خود چهار همسر برگزید و از آنان داراى بیست فرزند شد که برخى از آنان اهل ادب و هنر بودند: محمدحسن کیوان ملقب به عمادالشعراء، میرزا محمدحسین متخلص به «فرهنگ» و متولد ۱۲۶۹ ه.ق، میرزا ابوالقاسم وفایى ادیب و خوشنویس و میرزا عبدالکریم که اغلب نسخه‌هاى دیوان صفایى جندقى به خط اوست. محمدحسن کیوان، فرزند ارشد صفایى جندقى از جانب ظل‌السلطان (حاکم اصفهان) به «عمادالشعراء» ملقب شده و در شعر از تخلص «خرد» استفاده مى‌کرده و منظومهٔ هزار و یکشب او حاوى داستان‌هاى نو و ابتکارى است و همو در شمار نخستین شاعرانى است که براى کودکان نیز شعر مى‌سروده‌است. فرزند او میرزا فتح‌الله مشهور به «کیوان ثانى» از شاعران منطقۀ بیابانک بوده و در شعر «پرویز» تخلص مى‌کرده‌است. دیوان چاپى صفایى جندقى شامل غزلیات، انابت‌نامه، رباعیات انابیه، رباعیات عاشقانه، ماده تاریخ‌ها، مراثى عاشورایى در ۱۱۴ بند، مثنوى «رقیه‌نامه» حاوى ۳۱۵ بیت، نوحه‌ها و ترجیع‌بند است که با تصحیح آقاى سید على آل داود توسط چاپ و انتشارات آفرینش در سال ۱۳۷۰ چاپ و منتشر شده‌است. آثار وی از روی نسخهٔ آماده شده به همت مرکز تحقیقات رایانه‌ای حوزه علمیه اصفهان در گنجور در دسترس قرار گرفته است.
آثار صفایی جندقی
شعرهای صفایی جندقی
- ۷۵- تاریخ مرگ سید محسن — آن سخت روی سست راکش دین هوس آئین هوا
- ۷۱- تاریخ وفات میرزا سید محمد جندقی — میرزا سید محمد زد علم
- ۷۲- مولود دختر میرزا سیدمحمد — منت ایزد را که محض مکرمت بی من و مزد
- ۷۳- تاریخ هلاک مصطفی عم‌زادهٔ شاعر — به داغ مصطفی ملهوف ناکام
- ۷۶- تاریخ وفات نوروز علی خان مزینانی — چون بست رخت رحلت از این تیره خاکدان
- ۶۹- مولود دختر آقامحمد — آورد هما چو رو به گل گشت جهان
- ۷۰- تاریخ ولادت ملا ابوالحسن پسر آخوند مرحوم — ای ابوالحسن آسایش و آسیب روان
- ۷۴- تاریخ اتمام خانه وبنای سید هاشم گیلانی در جندق — سیدهاشم ای ادیب حکیم
- ۷۹- تاریخ وفات آسیابان جندق — آسیابان جندق از پس شصت
- ۸۲- در دوزخ جاودان مقیم افتادی — در دوزخ جاودان مقیم افتادی
- ۷۷- در هجو میرزا آقا — شاه مردان شیر یزدان را شبی دیدم به خواب
- ۷۸- جعفر آباده ای شد سوی نیران و نیست — جعفر آباده ای شد سوی نیران و نیست
- ۸۴- تاریخ تولد کبری دختر خاور دختر زاده شاعر — فضل یزدان بر علی اصغر نظر فرمود و داد
- ۸۰- تاریخ وفات آخوندملاقربانعلی جندقی — صاحب دین و دل آخوندآنکه الحق
- ۸۱- منت ایزد را که خالی گشت و پاک — منت ایزد را که خالی گشت و پاک
- ۸۳- تاریخ تولد محمد جعفر ساغر فرزند هنر — شد موهبت جناب هنر را ز کتم غیب
- ۸۷- تاریخ ولادت رحمه الله یکی از پسران شاعر — گه شعله ی جان و گاه باغ المی
- ۹۲- تاریخ دیگر در همین موضوع — چو فضل خداداد پوری نژه
- ۹۰- تاریخ ولادت عبدالکریم یکی از پسران شاعر — پوری از اکرام رب اکرم افتادم کرامت
- ۸۸- سید صفی ز ری به سقر چون نهاد روی — سید صفی ز ری به سقر چون نهاد روی
- ۸۵- تاریخ تعمیر برج صفای امام قلی خان در سمنان — فخر امرا راد امام آنکه ز رفعت
- ۸۶- تاریخ رحلت فتحعلی شاه — فتحعلی شه راد گیتی خدای اعظم
- ۸۹- تاریخ وفات میرزا محمد خان سپهسالار — چو ناکام ای سپهسالار ایران
- ۹۱- تاریخ ولادت حسینقلی فرمان نبیرهٔ یغما — فر یزدان کرد بر فرمان عطا