سنایی غزنوی
زندگی‌نامهٔ سنایی
ابوالمجد مجدود بن آدم متخلص به سنایی شاعر و عارف بزرگ و نامدار نیمهٔ دوم سده پنجم و نیمهٔ اول سدهٔ ششم هجری است. وی در سال ۴۶۳ یا ۴۷۳ هجری قمری در غزنین دیده به جهان گشود. چنان چه از شعر سنایی برمی‌آید، او به تمام دانش‌های زمان خود آگاهی و آشنایی و در برخی تبحر و استادی داشته است. وی در سال ۵۲۵ یا ۵۳۵ هجری قمری در سن ۶۲ سالگی درگذشت. از آثار وی می‌توان به دیوان‌های قصیده، غزل، ترکیب و ترجیع، قطعه و رباعی اشاره کرد. به علاوه، مثنوی‌های وی معروف و بدین قرارند: مثنوی‌های حدیقةالحقیقه، طریق التحقیق، کارنامهٔ بلخ، سیر العباد الی المعاد، عشق‌نامه و عقل‌نامه. سه مکتوب و یک رسالهٔ نثر نیز به وی نسبت داده‌اند.
آثار سنایی
شعرهای سنایی
- بخش ۱۴ - صفت بعث و ارسال وی علیه‌السّلام — از خدای آمده بر جانت
- بخش ۱۹ - فی تخصیص ابی‌بکر علی کافّة الناس — دل احمد ز کون بود نقط
- بخش ۱۶ - ذکر آفرینش و مرتبه و حسن خلق وی صلواة الله علیه — عندلیبان باغ آن خوشبوی
- بخش ۱۸ - ستایش ابوبکر صدیق رضی‌الله عنه — ذکر ابی‌بکر الصدیق الاطهر الشیخ الاکبر الوزیر الانور الضجیع الاقمّر العتیق الازهر الصاحب فی‌الغار المؤتمن فی‌الشدائد والاسرار المنفق لرسول‌الله اربعین الف دینار حبیب حبیب‌الملک الجبار الذی انزل الله تعالی فی‌شأنه: والذی جاء بالصدق و صدّق به اولئک هم
- بخش ۱۷ - فی فضیلته علیه‌السلام علی جبرئیل و سائر الانبیاء علیهم‌السلام — شب معراج چون به حضرت رفت
- بخش ۲۱ - ستایش امیرالمؤمنین عمر الفاروق رضی اللّٰه عنه — ذکر امیرالمؤمنین ابی حفض عمربن الخطاب المذکور بأفضل الخطاب الحاوی للثواب الماحی للعقاب الذی فرق بین الحق و الباطل و القتیل و القاتل الذی انزل اللّٰه تعالی فی شأنه: یا ایها النبی حسبک اللّٰه و من اتبعک من المؤمنین یعنی عمر رضی اللّٰه عنه و قال النبی ص
- بخش ۲۰ - فی قربته و حق صحبته مع رسول‌اللّٰه — چون زدی کوس شرع روح امین
- بخش ۱۵ - صفت هفت اختر — زحلش زیر پای کرده نثار
- بخش ۲۹ - در ستایش امام حسن و امام حسین رضی‌اللّٰه عنهما — فی فضیلة امیرین العادلین والسبطین قرتی العینین سیدا شباب اهل الجنّة الحسن والحسین رضوان‌اللّٰه علیهما، قال النبی صلی‌اللّٰه علیه و سلّم: اولادنا اکبادنا فان عاشوا حزنونا وان ماتوا قتلونا، و قال ایضا صلی‌اللّٰه علیه و آله و سلّم: نعم الراکب و نعم الج
- بخش ۲۵ - صفت جنگ جَمل — در جمل چون معاویه بگریخت
- بخش ۲۲ - در عدل وی رضی‌اللّٰه عنه — عدل او بود با قضا همبر
- بخش ۲۷ - قصهٔ قتل امیرالمؤمنین علی‌بن ابی‌طالب علیه‌السّلام — پسرِ ملجم آن سگ بد دین
- بخش ۲۶ - صفت حرب صفّین و کشته شدن عمّار یاسر رضی اللّٰه عنه — روز صفّین چو حرب در پیوست
- بخش ۲۳ - ستایش امیرالمؤمنین عثمان رضی‌اللّٰه عنه — ذکر الشهید القتیل المظلوم ابی عمر عثمان‌بن عفان ذی‌النورین المکرم فی‌المنزلین ختن رسول‌اللّٰه صلی‌اللّٰه علیه و سلّم باثنتین ام کلثوم و رقیة المبارکتین الکریمتین جامع القرآن الشاهد یوم‌التقی الجمعان الذی انزل‌اللّٰه سبحانه و تعالی فی شانه: امّن هو
- بخش ۲۸ - فی مذمّة اعدائه و حسّاده — خالِ ما بود خصم او حالی
- بخش ۲۴ - ستایش امیرالمؤمنین علی‌بن ابی‌طالب علیه‌السّلام — ذکر زوج‌البتول و ابن عم الرسول ابی‌الحسن والحسین المبارز الکرّار غیرالفرّار غالب الجیش العرمرم الجرّار سیدالمهاجرین والانصار، قال النّبی من احبّ علیّاً فقد استمسک بالعروة الوثقی الذی انزل‌اللّٰه تعالی فی شأنه: انما ولیکم اللّٰه و رسوله والذین آمنوا ا
- بخش ۳۶ - صفة اصرار الاعداء والباغین لعنهم‌اللّٰه — آدمی چون بداشت دست از صیت
- بخش ۳۵ - التّمثّل فی الاشتیاق الی المشهد المعظّم؛ المرأة الصّالحة خیرٌ من الف رجلٍ سوءٍ — بود در شهر کوفه پیرزنی
- بخش ۳۷ - ستایش امام ابوحنیفه رضی‌اللّٰه عنه — ذکر الامامین الهادیین ابی‌حنیفة نعمان‌بن ثابت الکوفی و محمدبن ادریس الشافعی رحمة‌اللّٰه علیهما. فی مناقب الامام الاعظم الزاهد مفتاح الشریعة کنوز الذریعة نظام‌الدّین قوام‌الاسلام ابی حنیفة نعمان‌بن ثابت الکوفی رحمة‌اللّٰه علیه، ذکرالنعمان صون عن‌الحر
- بخش ۳۱ - سبب قتل امیرالمؤمنین حسن‌بن علی علیه‌السّلام — کرد خصمان برو جهان فراخ
- بخش ۳۰ - در فضیلت امیرالمؤمنین حسن‌بن علی علیه‌السّلام ذکر الحسن یذهب الحزن — بوعلی آنکه در مشام ولی
- بخش ۳۴ - در صفت کربلا و نسیم مشهد معظّم — حبّذا کربلا و آن تعظیم
- بخش ۳۳ - صفت قتل حسین‌بن علی علیه‌السّلام به اشارهٔ یزید علیه اللعنة — دشمنان قصد جان او کردند
- بخش ۳۲ - در مناقب امیرالمؤمنین حسین‌بن علی علیهماالسّلام — ذکر الحسین یضئی العینین سلالة الانبیاء و ولدالاصفیا والاولیاء والاوصیاء و شهید الکربلاء و قرّة عین المصطفی، بضعة المرتضی و کبد فاطمة‌الزهراء رضی‌اللّٰه عنه و عن‌والدیه، قال‌اللّٰه سبحانه و تعالی عزّ من قائل فی‌محکم کتابه: ان‌الذین یؤذون‌اللّٰه و رسو