سنایی غزنوی
زندگی‌نامهٔ سنایی
ابوالمجد مجدود بن آدم متخلص به سنایی شاعر و عارف بزرگ و نامدار نیمهٔ دوم سده پنجم و نیمهٔ اول سدهٔ ششم هجری است. وی در سال ۴۶۳ یا ۴۷۳ هجری قمری در غزنین دیده به جهان گشود. چنان چه از شعر سنایی برمی‌آید، او به تمام دانش‌های زمان خود آگاهی و آشنایی و در برخی تبحر و استادی داشته است. وی در سال ۵۲۵ یا ۵۳۵ هجری قمری در سن ۶۲ سالگی درگذشت. از آثار وی می‌توان به دیوان‌های قصیده، غزل، ترکیب و ترجیع، قطعه و رباعی اشاره کرد. به علاوه، مثنوی‌های وی معروف و بدین قرارند: مثنوی‌های حدیقةالحقیقه، طریق التحقیق، کارنامهٔ بلخ، سیر العباد الی المعاد، عشق‌نامه و عقل‌نامه. سه مکتوب و یک رسالهٔ نثر نیز به وی نسبت داده‌اند.
آثار سنایی
شعرهای سنایی
- بخش ۶۹ - فی کرمه و فضله — ای خداوند قایم و قدّوس
- بخش ۶۸ - در مناجات گوید — ای روان همه تنومندان
- بخش ۶۷ - فی تأدیب صببان المکتب و صفة الجنّة والنّار — از پی راه حق کم از کودک
- بخش ۶۵ - فی‌الحمد والثناء — در دهان هر زبان که گویا شد
- بخش ۶۳ - فی الصّلوة و الرّغبة — بارگی را بساز آلت و زین
- بخش ۶۴ - التّمثیل فی تقصیر الصّلوة — بوشعیب الاُبی امامی بود
- بخش ۶۶ - فی‌الافتقار والتحیّرِ فی صفاته — مستمع نغمت نیاز از دل
- بخش ۶۲ - المثل فی الخشوع و حضور القلب فی الصّلوة قصّة امیرالمؤمنین علیه‌السّلام — در اُحد میر حیدر کرّار
- بخش ۷۰ - فی الانابه — ای جهان آفرین جان آرای
- بخش ۷۲ - فی قضائه و قدره و امره و صنعه — داده از حکم تو تمنّی را
- بخش ۷۵ - فی نفی صفات المذمومِة عن‌الله تعالی — در حق حقّ غضب روا نبود
- بخش ۷۱ - فی الإخلاص و المخلصون علی خطرٍ عظیمٍ — چون ز درگاهِ تست گو می‌مال
- بخش ۷۶ - التمثیل فی‌الذی هو یُطعمنی و یَسقین — باز را چون ز بیشه صید کنند
- بخش ۷۷ - التمثیل فی معنی اولئک کالانعام بل هم اضل — کرهّ‌ای را که شد سه سال تمام
- بخش ۷۳ - حکایت — کور را گوهری نمود کسی
- بخش ۷۴ - فی الشّوق — از پس این براق شوق بُوَد
- بخش ۷۸ - فی الرضاء والتَّسلیم — هست حق را ز بهر جان شریف
- بخش ۷۹ - فی الحذر عن‌القدر — بندگان را که از قدر حذر است
- بخش ۸۳ - التمثیل فی قصّة ابراهیم الخلیل علیه‌السّلام — آن شنیدی که تا خلیل چه گفت
- بخش ۸۴ - فی‌الامتحان — آن زمان کاین حجاب برگیرند
- بخش ۸۱ - فی الکرامة — از درونش چوبوی جان یابند
- بخش ۸۲ - فی العبودیّة — چند پرسی که بندگی چه بُوَد
- بخش ۸۰ - فی الرضا والتسلیم بحکمه و قضائه — ابلقی را که رخ به خانهٔ اوست
- بخش ۱ - فی الکلام ذکر کلام الملک العلّام یسهل المرام — قال‌الله تعالی قل لئن اجتمعت‌الانس والجن علی ان یأتوا به مثل هذاالقرآن لایأتون به مثله ولو کان بعضهم لبعض ظهیراً، و قال عزّ من قائل. ولاحبة فی ظلمات‌الارض ولا رطب ولا یابس الّا فی کتاب مبین، و قال النبی علیه‌السلام: القرآن غنی لافقر بعده و لاغنی دونه