اهلی شیرازی
زاده ۸۵۸ – درگذشته ۹۴۲ هجری قمری، شیراز
زندگی‌نامهٔ اهلی شیرازی
محمد بن یوسف اهلی شیرازی (زادهٔ ۸۵۸ هجری قمری در شیراز – درگذشتهٔ ۹۴۲ هجری قمری در شیراز) شاعر قرن نهم و دهم هجری است. اهلی در سرودن انواع شعر استاد بود و آنچنان که از شعرش مشخص است مطالعهٔ وسیعی روی دیوانهای شاعران پیش از خود دارد. در غزلیات او تأثیر حافظ و سعدی و همچنین شیوهٔ وقوعی تحت تأثیر شاعران این مکتب همچون بابا فغانی شیرازی دیده می‌شود. او در قصیده‌سرایی تحت تأثیر اساتید قصیده‌سرایی است و قصایدی مصنوع به شیوهٔ سلمان ساوجی ساخته است. مثنوی سحر حلال او که ذوبحرین و ذوقافیتین است در پاسخ به مثنویهای کاتبی نیشابوری سروده شده است. او در خاتمۀ مثنوی شمع و پروانه، خود را در فن مثنوی، فرزند کوچک نظامی و جامی می‌خواند. اهلی با توجه به مقام استادیش در شعر، مورد توجه پادشاهان، امیران و وزیران بود. او افرادی از هر سه دودمان تیموریان هرات، آق قویونلوها و صفویان را ستوده است که از میان آنها می توان به امیر علیشیر نوایی، سلطان یعقوب آق قویونلو، شاه اسماعیل صفوی، نجم ثانی و شماری از امرا و وزرای معاصرش را برشمرد. آرامگاه اهلی در شیراز در جوار حافظ قرار دارد.
آثار اهلی شیرازی
شعرهای اهلی شیرازی
- برگ هشتم پنج زر سفید — ای آنکه سگت آب رخم نپذیرد
- برگ دهم سه زر سفید — ای چشم تو ترسا بچه باده پرست
- برگ یازدهم دو زر سفید — ای کز تو پری رخان صفا یافته اند
- برگ دوازدهم یک زر سفید — ای آنکه ز شوق آهویت مجنونم
- برگ نهم چهار زر سفید — ای حسن رخ تو نو بهار دل من
- برگ سیم ده شمشیر است — ای کاهوی تو صید بود صد شیرش
- صنف سیم شمشیر است که بیش برست — ای آنکه بعشوه نرگست صف شکن است
- برگ دوم وزیر شمشیر است — ای نرگس مستت آهوی شیر شکار
- برگ هشتم پنج شمشیر است — ای برده هزار دل به یک نرگس مست
- برگ نهم چهار شمشیر است — ای آنکه فلک گشادم از وصل تو داد
- برگ دهم سه شمشیر است — ای آنکه ز غمزه میزنی دشنه تیز
- برگ یازدهم دو شمشیر است — ای آنکه لبت رونق شکر شکند
- برگ هفتم شش شمشیر است — ای آنکه زبون آهویت صد شیر است
- برگ چهارم نه شمشیر است — ای چشم تو در کشتن عشاق دلیر
- برگ پنجم هشت شمشیر است — ای کز تو نه دل گزیر دارد نه گذر
- برگ ششم هفت شمشیر است — ای آنکه دو آهوی تو بر شیر زنند
- برگ دوازدهم یک شمشیر است — ای کز ستمت در دهن صد شیرم
- برگ هفتم شش غلام است — ای آنکه غمت هزار دل شاد کند
- صنف چهارم که غلام و پیش برست — ای سرو سهی خاک رهت وقت خرام
- برگ دوم وزیر غلام است — ای آنکه فلک شرم ز نام تو کند
- برگ سیم ده غلام است — ای آنکه قیامت از قیامت باشد
- برگ چهارم نه غلام است — ای آنکه چو من بسی اسیرند ترا
- برگ ششم هفت غلام است — ای آنکه بحسن شهره یی در ایام
- برگ پنجم هشت غلام است — ای کز تو دل شکسته ام یافته کام