اهلی شیرازی
زاده ۸۵۸ – درگذشته ۹۴۲ هجری قمری، شیراز
زندگی‌نامهٔ اهلی شیرازی
محمد بن یوسف اهلی شیرازی (زادهٔ ۸۵۸ هجری قمری در شیراز – درگذشتهٔ ۹۴۲ هجری قمری در شیراز) شاعر قرن نهم و دهم هجری است. اهلی در سرودن انواع شعر استاد بود و آنچنان که از شعرش مشخص است مطالعهٔ وسیعی روی دیوانهای شاعران پیش از خود دارد. در غزلیات او تأثیر حافظ و سعدی و همچنین شیوهٔ وقوعی تحت تأثیر شاعران این مکتب همچون بابا فغانی شیرازی دیده می‌شود. او در قصیده‌سرایی تحت تأثیر اساتید قصیده‌سرایی است و قصایدی مصنوع به شیوهٔ سلمان ساوجی ساخته است. مثنوی سحر حلال او که ذوبحرین و ذوقافیتین است در پاسخ به مثنویهای کاتبی نیشابوری سروده شده است. او در خاتمۀ مثنوی شمع و پروانه، خود را در فن مثنوی، فرزند کوچک نظامی و جامی می‌خواند. اهلی با توجه به مقام استادیش در شعر، مورد توجه پادشاهان، امیران و وزیران بود. او افرادی از هر سه دودمان تیموریان هرات، آق قویونلوها و صفویان را ستوده است که از میان آنها می توان به امیر علیشیر نوایی، سلطان یعقوب آق قویونلو، شاه اسماعیل صفوی، نجم ثانی و شماری از امرا و وزرای معاصرش را برشمرد. آرامگاه اهلی در شیراز در جوار حافظ قرار دارد.
آثار اهلی شیرازی
شعرهای اهلی شیرازی
- برگ دوازدهم یک زر سرخ است — ای آنکه به رخ تو پرده صبر درد
- برگ هشتم زر سرخ است — ای لطف تو تریاک غم و داروی درد
- برگ نهم چهار زر سرخ است — ای آنکه رخ ترا بگل صد شرف است
- برگ دهم سه زر سرخ است — ای آنکه بر وی همچو گل رشک مهی
- برگ یازدهم دو زر سرخ است — ای آنکه بحسن و خوبیی به ز پری
- بخش ۱ - صنف هفتم که برات است و کم براست — ای لعل تو چشمه آب حیات
- بخش ۳ - برگ سیم ده برات است — ای آنکه زیانِ عاشق از سود، بِهْ است
- بخش ۲ - برگ دویم وزیر برات است — ای آنکه گل رخت ثباتی دارد
- بخش ۱۰ - برگ دهم سه برات است — ای از شکر لب تو در شیشه نبات
- بخش ۱۱ - برگ یازدهم دو برات است — ای شمع دو عارضت چراغ دو سرا
- بخش ۴ - برگ چهارم نه برات است — ای آبِ حَیات، رَشْحِه‌ای از قَلَمَت
- بخش ۵ - برگ پنجم هشت برات است — ای بُرده لَبِ تو رونق از آبِ حَیات
- بخش ۶ - برگ ششم هفت برات است — ای نامه‌یِ زندگی، خَطِ اَشْرَفِ تو
- بخش ۷ - برگ هفتم شش برات است — ای آنکه مرا مهر تو از دل نشود
- بخش ۸ - برگ هشتم پنج برات است — ای در کَفِ خَلْق از کَرَمَت، وَجْهِ طَرَب
- بخش ۹ - برگ نهم چهار برات است — ای لعلِ لبت، حیاتِ هر نوش‌لَبی
- بخش ۱۲ - برگ دوازدهم یک برات است — ای آنکه مه از تو روشنی وام کند
- برگ سوم ده قماش — ای آنکه دو عارضت چراغ چمنند
- برگ چهارم نه قماش — ای آنکه برت بتان ز خود کم لافند
- صنف هشتم که قماش است و کم براست — ای آنکه پری نیاید اندر نظرت
- برگ دوم وزیر قماش — ای آنکه لب تو پرده غنچه درد
- برگ هفتم شش قماش — ای از غم دهر همچو سرو آزاده
- برگ ششم هفت قماش — ای شاه بتان و رشک صد مهیاره
- برگ پنجم هشت قماش — ای خنده تو راز نهان ساخته فاش