بیدل دهلوی
زاده ۱۰۵۴ – درگذشته ۱۱۳۳ هجری قمری، عظیم‌آباد پتنه
زندگی‌نامهٔ بیدل دهلوی
ابوالمعانی میرزا عبدالقادر بیدل دهلوی رحمه‌الله علیه (زاده ۱۰۵۴ هجری قمری در هندوستان، ایالت بهار، پتنه) از سخنوران نام‌آور و بلندطبع فارسی و از بزرگترین سرایندگان دوره سبک هندی بود. این استاد توانای ترک‌تبار در اقسام شعر داد سخن داده که از آثار منظوم او میتوان اینها را برشمرد: غزلیات، قصائد، ترکیب‌بندها، ترجیع‌بندها، مخمسات، قطعات، رباعیات، مثنوی محیط اعظم، مثنوی طور معرفت، مثنوی عرفان، مثنوی تنبیه‌المهوسین و مثنوی اشارات و حکایات، همچین وی راست اشعاری در وصف فیل و اسب، معشوق، شمشیر و...، اشعاری به زبان ترکی و هزلیات. از جمله آثار منثور بیدل چهارعنصر(زندگی‌نامه خودنوشت بیدل)، رقعات، نکات، بیاض و مقدمه‌ها قابل ذکرند. شمار ابیات آثار منظوم و منثور این شاعر بزرگوار را بین ۹۰ تا ۱۰۰هزار بیت نقل کرده‌اند و از حیث کثرت آثار به صائب و امیرخسرو شباهت دارد. نظم و نثر بیدل سرشار از صور خیال پیچیده و مملو از صناعات ادبی علی‌الخصوص تشبیه و استعاره است و از بهترین نمونه‌های سبک هندی تلقی میشوند. مشهورست که در ابتدا رمزی تخلص میکرد که پس از خواندن این مصرع مشهور دیباچه گلستان استاد سخن سعدی که میفرماید: بیدل از بینشان چه جوید باز، تحت تاثیر قرار گرفته و بیدل را به تخلص برگزیده، اصولا بیدل به سعدی تعلق خاطر خاصی داشت چنانکه خود میفرماید: از گل و سنبل به نظم و نثر سعدی قانعم. این شاعر مضمون‌ساز و نازک‌خیال در روز پنج‌شنبه چهارم صفر سال ۱۱۳۳ هجری قمری در دهلی زندگی را بدرود گفت و در صحن خانه‌اش، در جایی که خودش وصیت کرده بود، دفن گردید.
آثار بیدل دهلوی
شعرهای بیدل دهلوی
- غزل شمارهٔ ۲۲۶۱ — به سودای بهار جلوه‌ات عمریست‌گریانم
- غزل شمارهٔ ۲۲۵۸ — دیده‌ای داری چه می‌پرسی ز جیب و دامنم
- غزل شمارهٔ ۲۲۶۰ — برون دل نتوان یافت گرد جولانم
- غزل شمارهٔ ۲۲۵۷ — در تجرد تهمتی دیگر ندوزی بر تنم
- غزل شمارهٔ ۲۲۶۲ — به نقش سخت رویی‌های مردم بس‌که حیرانم
- غزل شمارهٔ ۲۲۵۹ — شرار کاغذ فرصت کمینم
- غزل شمارهٔ ۲۲۶۳ — ز صد ابرام بیش است انفعال چشم حیرانم
- غزل شمارهٔ ۲۲۶۴ — نی قابل سودم نه سزاوار زیانم
- غزل شمارهٔ ۲۲۷۱ — آمدم طرح بهار تازه‌ای انشا کنم
- غزل شمارهٔ ۲۲۶۸ — نه فکر غنچه نی اندیشهٔ گل می‌کند شبنم
- غزل شمارهٔ ۲۲۶۶ — باز دل مست نوایی‌ست که من می‌دانم
- غزل شمارهٔ ۲۲۶۹ — اگردریا نگیرد خرده بر بیش و کم شبنم
- غزل شمارهٔ ۲۲۶۵ — هر چند درین مرحله بی تاب و توانم
- غزل شمارهٔ ۲۲۶۷ — دلیل کاروان اشکم آه سرد رامانم
- غزل شمارهٔ ۲۲۷۲ — وحشتی کو تا وداع اینهمه غوغا کنم
- غزل شمارهٔ ۲۲۷۰ — دل را به یاد روی کسی یاد می‌کنم
- غزل شمارهٔ ۲۲۷۴ — کو فضایی که نفس را ز دل آزاد کنم
- غزل شمارهٔ ۲۲۷۶ — به‌کمین دعوی هستی‌ام که چو شمعش از نظر افکنم
- غزل شمارهٔ ۲۲۷۸ — زان پری چون شیشه تا کی شکوه‌ای خالی کنم
- غزل شمارهٔ ۲۲۷۵ — باده ندارم که به ساغرکنم
- غزل شمارهٔ ۲۲۷۷ — بعد ازین از صحبت این دیو مردم رم کنم
- غزل شمارهٔ ۲۲۷۹ — ای طرب وجدی که باز آغوش گل وامی‌کنم
- غزل شمارهٔ ۲۲۷۳ — چون سپند اظهار مطلب ازکجا پیداکنم
- غزل شمارهٔ ۲۲۸۰ — بعد ازین در گوشهٔ دل چون نفس جا می‌کنم