بیدل دهلوی
زاده ۱۰۵۴ – درگذشته ۱۱۳۳ هجری قمری، عظیم‌آباد پتنه
زندگی‌نامهٔ بیدل دهلوی
ابوالمعانی میرزا عبدالقادر بیدل دهلوی رحمه‌الله علیه (زاده ۱۰۵۴ هجری قمری در هندوستان، ایالت بهار، پتنه) از سخنوران نام‌آور و بلندطبع فارسی و از بزرگترین سرایندگان دوره سبک هندی بود. این استاد توانای ترک‌تبار در اقسام شعر داد سخن داده که از آثار منظوم او میتوان اینها را برشمرد: غزلیات، قصائد، ترکیب‌بندها، ترجیع‌بندها، مخمسات، قطعات، رباعیات، مثنوی محیط اعظم، مثنوی طور معرفت، مثنوی عرفان، مثنوی تنبیه‌المهوسین و مثنوی اشارات و حکایات، همچین وی راست اشعاری در وصف فیل و اسب، معشوق، شمشیر و...، اشعاری به زبان ترکی و هزلیات. از جمله آثار منثور بیدل چهارعنصر(زندگی‌نامه خودنوشت بیدل)، رقعات، نکات، بیاض و مقدمه‌ها قابل ذکرند. شمار ابیات آثار منظوم و منثور این شاعر بزرگوار را بین ۹۰ تا ۱۰۰هزار بیت نقل کرده‌اند و از حیث کثرت آثار به صائب و امیرخسرو شباهت دارد. نظم و نثر بیدل سرشار از صور خیال پیچیده و مملو از صناعات ادبی علی‌الخصوص تشبیه و استعاره است و از بهترین نمونه‌های سبک هندی تلقی میشوند. مشهورست که در ابتدا رمزی تخلص میکرد که پس از خواندن این مصرع مشهور دیباچه گلستان استاد سخن سعدی که میفرماید: بیدل از بینشان چه جوید باز، تحت تاثیر قرار گرفته و بیدل را به تخلص برگزیده، اصولا بیدل به سعدی تعلق خاطر خاصی داشت چنانکه خود میفرماید: از گل و سنبل به نظم و نثر سعدی قانعم. این شاعر مضمون‌ساز و نازک‌خیال در روز پنج‌شنبه چهارم صفر سال ۱۱۳۳ هجری قمری در دهلی زندگی را بدرود گفت و در صحن خانه‌اش، در جایی که خودش وصیت کرده بود، دفن گردید.
آثار بیدل دهلوی
شعرهای بیدل دهلوی
- غزل شمارهٔ ۲۳۰۶ — آه دود آخته‌ای می‌خواهم
- غزل شمارهٔ ۲۳۰۷ — ای نرگست حیاکدهٔ صلح و جنگ هم
- غزل شمارهٔ ۲۳۰۹ — خوشا عهدی که غم کوس تسلی می‌زد و دل هم
- غزل شمارهٔ ۲۳۰۸ — در جیب غنچه بوی بهار است و رنگ هم
- غزل شمارهٔ ۲۳۱۰ — نه تنها ناامید وصل یارم دورم از دل هم
- غزل شمارهٔ ۲۳۰۵ — شب وصل است از بخت اندکی توقیر می‌خواهم
- غزل شمارهٔ ۲۳۱۱ — سر خوش آن نرگس مستانه‌ایم
- غزل شمارهٔ ۲۳۱۲ — منم آن نشئهٔ فطرت که خمستان قدیم
- غزل شمارهٔ ۲۳۱۵ — پروانه شوم یا پر طاووس گشایم
- غزل شمارهٔ ۲۳۱۷ — نه وحدت سرایم نه‌کثرت نوایم
- غزل شمارهٔ ۲۳۱۸ — با عشق نه نامیست نه ننگم که برآیم
- غزل شمارهٔ ۲۳۱۶ — تا حسرت سر منزل او برد ز جایم
- غزل شمارهٔ ۲۳۱۹ — رنگ پر ریختهٔ الفت گلزار توایم
- غزل شمارهٔ ۲۳۲۰ — چون سبحه یک دو روز که با هم نشسته‌ایم
- غزل شمارهٔ ۲۳۱۴ — به رنگ خامه ز بس ناتوانی اجزایم
- غزل شمارهٔ ۲۳۱۳ — نه خط شناس امیدم نه درس محرم بیم
- غزل شمارهٔ ۲۳۲۴ — گر در هوای او قدمی پیش رفته‌ایم
- غزل شمارهٔ ۲۳۲۳ — چون قلم راه تجرد بس‌که تنها رفته‌ایم
- غزل شمارهٔ ۲۳۲۵ — چون غنچه در خیال تو هرگاه رفته‌ایم
- غزل شمارهٔ ۲۳۲۸ — با کف خاکستری سودای اخگر کرده‌ایم
- غزل شمارهٔ ۲۳۲۶ — یکدم آسایش به صد ابرام پیدا کرده‌ایم
- غزل شمارهٔ ۲۳۲۷ — دیدهٔ انتظار را دام امید کرده‌ایم
- غزل شمارهٔ ۲۳۲۲ — سطری اگر ز وضع جهان وانوشته‌ایم
- غزل شمارهٔ ۲۳۲۱ — بر سینه داغ‌های تمنا نوشته‌ایم