جیحون یزدی
زاده ۱۲۵۰ – درگذشته ۱۳۰۱ هجری قمری، یزد
زندگی‌نامهٔ جیحون یزدی
میرزا محمد جیحون یزدی ملقب به «نواب»، مشهور به «تاج‌الشعرا» و متخلص به «جیحون» (زادهٔ ۱۲۵۰ قمری در یزد، درگذشتهٔ ۱۳۰۱ قمری در کرمان) یکی از شاعران مشهور یزدی دوره قاجار بود. وى تحصیلات متداول را در زادگاهش یزد گذراند اما ترک وطن کرد و چندى در ایران، هندوستان و اسلامبول به اقامت داشت. وی سرانجام در کرمان اقامت گزید و در همین شهر درگذشت. جیحون یزدى از شعراى آیینى در عصر ناصرى است. اگرچه او در غزل از سبک عراقى پیروى مى‌کند، ولى قالب شعرى او از لحاظ سبک‌شناسى، در سبک خراسانى شکل مى‌گیرد، خصوصا قصاید و مسمطات او که نشان مى‌دهد سرایندۀ آن‌ها از ادامه دهندگان راه بانیان نهضت بازگشت ادبى است. وى در اغلب قالب‌ها شعر سروده ولى در سرودن مسمط و قصیده تواناتر است. جیجون یزدی مجموعه‌ای به نام «نمکدان» دارد که همانند پریشان قاآنی به سبک گلستان سعدی نگاشته شده است.
آثار جیحون یزدی
شعرهای جیحون یزدی
- شمارهٔ ۱۷ — خان فلک فر محمد آنکه ز رفعت
- شمارهٔ ۱۶ — قوش کبک‌انداز من چون پر همّت وا کند
- شمارهٔ ۵ — بر خاوری از تیر و زحل چاکری اَست
- شمارهٔ ۳ — این مقبره کش آیت ظل اللهی است
- شمارهٔ ۶ — بی ذکر علی صومعه و دیری نیست
- شمارهٔ ۴ — جیحون که بهره میکده میخواری اوست
- شمارهٔ ۲ — خیز ای حبشی‌موی و فرنگی‌آداب
- شمارهٔ ۱ — رندان به فضایل مسپاسید مرا
- شمارهٔ ۱۱ — سیل ار سوی شه شد دلت از جا نرود
- شمارهٔ ۱۲ — شهزاده نادر آن وحید همه شهر
- شمارهٔ ۱۳ — خیاط پسر کز مژهٔ کین‌ورزش
- شمارهٔ ۷ — مفتی ز میِ مفت در انکار نبود
- شمارهٔ ۸ — امروز ملک‌زادهٔ ضَرغام‌نَبَرْد
- شمارهٔ ۱۴ — دِهْ سرخ‌مِیی کَز تُتُقِ اَنوارش
- شمارهٔ ۱۰ — حاجی که ز ساز عیش سوزی نخرد
- شمارهٔ ۹ — لیمو ز لبت چو شکّرِ ناب شود
- شمارهٔ ۱۹ — آن چای که چون خور دهد از جام شعاع
- شمارهٔ ۲۱ — تا کی دم پستی و بلندی بزنیم
- شمارهٔ ۱۶ — شهزاده محمد ای شه شیر مصاف
- شمارهٔ ۱۵ — آن شوخ که زد شرر به جان‌ها خشمش
- شمارهٔ ۲۲ — عمری به جهان چو پایکوبی کردم
- شمارهٔ ۱۷ — آن مرد شریف نام مردود کثیف
- شمارهٔ ۱۸ — ای فرق تو را تاج تفاخر به فرق
- شمارهٔ ۲۰ — زاهد چه پی کوثر و زمزم گردم