صائب
زندگی‌نامهٔ صائب
ملک‌الشعرا مولانا میرزا محمدعلی صائب تبریزی رحمه‌الله علیه (زادهٔ ۱۰۰۰ هجری قمری در اصفهان یا بنا به روایتی دیگر در تبریز) از شاعران پرآوازهٔ عهد صفویه بود که به واسطه نوآوری‌ها و مضمون‌پردازی‌های بدیع در سبک رایج آن دوره (سبک هندی) به وی لقب شاهِ سبک هندی داده‌اند. در حقیقت او در این طرز سخن‌وری به قدری به نوآوری پرداخت که پر بیوجه نیست اگر بگوییم خو‌د، صاحب سبک است، به عبارتی می‌توان به طرز صائب و پیروان بعد ایشان گفت «سبک هندی صائب». در جوانی به مانند بسیاری از شاعران و مترسلان آن دوره به هندوستان سفر کرد و بعد از گذشت هفت سال به ایران بازگشت و در دربار شاه‌عباس دوم صفوی به مقام ملک‌الشعرایی رسید. صائب تبریزی همانند بسیاری از دیگر شاعران سبک هندی کثیرالشعر بود. شمار ابیات وی را از صدهزار تا سیصدهزار بیت ذکر کرده‌اند حتی بنا بر قولی تا هزارهزار یعنی یک میلیون بیت، لیکن رقم صد هزار بیت را به تحقیق می‌توان پذیرفت. شهرت سخن‌سرایی وی در قالب غزل است. او در سایر قالب‌های شعری چندان پرکار نبوده چراکه به جز چند قصیده با مضامین آیینی و مدح، مثنوی ناقص قندهارنامه، چند قطعهٔ مادهٔ تاریخ و یک ترجیع‌بند [که] در سندیت انتسابش به صائب، شبهه فراوان است، تمامی آثار ایشان در قالب غزل است. همچنین وی راست هفده‌غزل به زبان ترکی آذربایجانی. صائب تبریزی شاعری هنرمند بود، در استخدام تعابیر و مضامین تبحر فراوانی داشت، نرمیِ طبع و نازکیِ خیال وی زبان‌زد اهل هنر و ادب است و برخی از تک‌بیت‌هایش بی‌شک از یگانه ابیات بی‌بدیل و از شاهکار‌های هنری ادبیات فارسی به شمار می‌روند. وفات او را به سال‌های ۱۰۸۶، ۱۰۸۷ و ۱۰۸۸ هجری قمری ذکر کرده‌اند لیکن قول ۱۰۸۷ موثق‌تر است. آرامگاه این شاعر پرآوازه و رنگین‌خیال در اصفهان و در محلهٔ عباس‌آباد قرار دارد؛ محلی که در دوران حیات ایشان به تکیهٔ میرزا صائب مشهور بوده است.
آثار صائب
شعرهای صائب
- غزل شمارهٔ ۲۶۶۰ — عشق راهی نیست کان را منزلی پیدا شود
- غزل شمارهٔ ۲۶۶۶ — هر که در راه طلب صادق بود واصل شود
- غزل شمارهٔ ۲۶۶۲ — در جهان بی نیاز خاک سیم و زر شود
- غزل شمارهٔ ۲۶۶۵ — چون صنوبر بادپیما گر سراپا دل شود
- غزل شمارهٔ ۲۶۶۱ — کی دل غمگین به زور آه و افغان وا شود؟
- غزل شمارهٔ ۲۶۶۳ — بر سبکروحان چو عیسی سوزنی لنگر شود
- غزل شمارهٔ ۲۶۶۴ — هر دلی کز عشق گوهر آب شد، گوهر شود
- غزل شمارهٔ ۲۶۵۹ — سرکشی ازطاق ابروی بتان پیدا شود
- غزل شمارهٔ ۲۶۷۰ — کی به وصل از سینه عاشق تمنا کم شود؟
- غزل شمارهٔ ۲۶۶۸ — جزرخش کز وی زمین و آسمان پر گل شود
- غزل شمارهٔ ۲۶۷۳ — گفتگو از عقد دندان گوهر غلطان شود
- غزل شمارهٔ ۲۶۷۱ — نیست ممکن هر که تنها شد حضورش کم شود
- غزل شمارهٔ ۲۶۶۷ — هر سبک‌مغزی که غافل شد ز دل باطل شود
- غزل شمارهٔ ۲۶۶۹ — ساغر می دور از آن لبها اگر یک دم شود
- غزل شمارهٔ ۲۶۷۲ — حاش لله از ملامت شوق جانان کم شود
- غزل شمارهٔ ۲۶۷۴ — حسن چو بی پرده شد دلها به خون غلطان شود
- غزل شمارهٔ ۲۶۷۸ — از حریصان تشنه چشمی حرص را افزون شود
- غزل شمارهٔ ۲۶۷۵ — حرف زن تا بر لب عیسی نفس سوزن شود
- غزل شمارهٔ ۲۶۷۶ — خاک نتواند حجاب دیده روشن شود
- غزل شمارهٔ ۲۶۸۱ — تا نگردد محو انجم مهر تابان کی شود؟
- غزل شمارهٔ ۲۶۷۹ — حق طلب آسوده در دنیای باطل کی شود؟
- غزل شمارهٔ ۲۶۸۰ — یار ما از کشتن عشاق درهم کی شود؟
- غزل شمارهٔ ۲۶۸۲ — عیب پاکان زود بر مردم هویدا می‌شود
- غزل شمارهٔ ۲۶۷۷ — چند قرب یار از غفلت حجاب من شود؟