ابوسعید ابوالخیر
زاده ۳۵۷ – درگذشته ۴۴۰ هجری قمری، میهنه
زندگی‌نامهٔ ابوسعید ابوالخیر
ابوسعید فضل‌الله بن ابوالخیر احمد بن محمد بن ابراهیم (۳۵۷-۴۴۰ق) معروف به شیخ ابوسعید ابوالخیر عارف و شاعر نامدار ایرانی قرن چهارم و پنجم است. ابوسعید در اول محرم ۳۵۷ قمری در روستای میهنه از توابع ابیورد دیده به جهان گشود و در شب جمعه چهارم شعبان ۴۴۰ در زادگاهش دیده از جهان فرو بست او سالها در مرو و سرخس فقه و حدیث آموخت تا در یک حادثهٔ مهم در زندگی اش درس را رها کرده و به جمع صوفیان پیوست و به وادی عرفان روی آورد. شیخ ابوسعید پس از طی طریقت تصوف در نزد شیخ ابوالفضل سرخسی و ابوالعباس آملی به دیار اصلی خود (میهنه) بازگشت و هفت سال به ریاضت پرداخت و در سن ۴۰ سالگی به نیشابور رفت. در این سفرها بزرگان علمی و شرعی نیشابور با او به مخالفت برخاستند، اما چندی نگذشت که مخالفت به موافقت بدل شد و مخالفان وی تسلیم شدند. بسیاری از رباعیات و اشعار منتسب به ابوسعید در واقع از آن شاعران دیگر است. فرزندان ابوسعید در کتاب‌های «حالات و سخنان ابوسعید» و «اسرار التوحید» گفته‌اند که جدشان جز سه بیت، شعری نگفته و آنچه در مجالس می‌خوانده، گفتار پیرانش بوده است.
آثار ابوسعید ابوالخیر
شعرهای ابوسعید ابوالخیر
- رباعی شمارهٔ ۶۲۸ — ای غم که حجاب صبر بشکافته‌ای
- رباعی شمارهٔ ۶۲۷ — آنم که توام ز خاک برداشته‌ای
- رباعی شمارهٔ ۶۲۹ — من کیستم؟ از خویش به تنگ آمده‌ای
- رباعی شمارهٔ ۶۳۱ — یا سرکشی سپهر را سرکوبی
- رباعی شمارهٔ ۶۳۰ — یا پست و بلند دهر را سرکوبی
- رباعی شمارهٔ ۶۲۶ — من کیستم آتش به دل افروخته‌ای
- رباعی شمارهٔ ۶۳۲ — عهدی به سر زبان خود بربستی
- رباعی شمارهٔ ۶۲۵ — دارم صنم چهره برافروخته‌ای
- رباعی شمارهٔ ۶۳۳ — غم جمله نصیب چرخ خَم بایستی
- رباعی شمارهٔ ۶۳۵ — ای شیر خدا امیر حیدر فتحی
- رباعی شمارهٔ ۶۳۸ — ای شاه ولایت دو عالم مددی
- رباعی شمارهٔ ۶۴۰ — از چهره همه خانه منقش کردی
- رباعی شمارهٔ ۶۳۹ — من کیستم از قید دو عالم فردی
- رباعی شمارهٔ ۶۳۶ — در کوی خودم مسکن و ماوا دادی
- رباعی شمارهٔ ۶۳۷ — اول همه جام آشنایی دادی
- رباعی شمارهٔ ۶۳۴ — زلفت سیمست و مشک را کان گشتی
- رباعی شمارهٔ ۶۴۲ — با فاقه و فقر همنشینم کردی
- رباعی شمارهٔ ۶۴۴ — ای دل تا کی مصیبت افزا گردی
- رباعی شمارهٔ ۶۴۳ — ای دیده مرا عاشق یاری کردی
- رباعی شمارهٔ ۶۴۷ — ای کاش مرا به نفت آلایندی
- رباعی شمارهٔ ۶۴۱ — عشقم دادی ز اهل دردم کردی
- رباعی شمارهٔ ۶۴۵ — ای آنکه به گرد شمع دود آوردی
- رباعی شمارهٔ ۶۴۸ — ای خالق ذوالجلال هر جانوری
- رباعی شمارهٔ ۶۴۶ — ای چرخ بسی لیل و نهار آوردی