ابوسعید ابوالخیر
زاده ۳۵۷ – درگذشته ۴۴۰ هجری قمری، میهنه
زندگی‌نامهٔ ابوسعید ابوالخیر
ابوسعید فضل‌الله بن ابوالخیر احمد بن محمد بن ابراهیم (۳۵۷-۴۴۰ق) معروف به شیخ ابوسعید ابوالخیر عارف و شاعر نامدار ایرانی قرن چهارم و پنجم است. ابوسعید در اول محرم ۳۵۷ قمری در روستای میهنه از توابع ابیورد دیده به جهان گشود و در شب جمعه چهارم شعبان ۴۴۰ در زادگاهش دیده از جهان فرو بست او سالها در مرو و سرخس فقه و حدیث آموخت تا در یک حادثهٔ مهم در زندگی اش درس را رها کرده و به جمع صوفیان پیوست و به وادی عرفان روی آورد. شیخ ابوسعید پس از طی طریقت تصوف در نزد شیخ ابوالفضل سرخسی و ابوالعباس آملی به دیار اصلی خود (میهنه) بازگشت و هفت سال به ریاضت پرداخت و در سن ۴۰ سالگی به نیشابور رفت. در این سفرها بزرگان علمی و شرعی نیشابور با او به مخالفت برخاستند، اما چندی نگذشت که مخالفت به موافقت بدل شد و مخالفان وی تسلیم شدند. بسیاری از رباعیات و اشعار منتسب به ابوسعید در واقع از آن شاعران دیگر است. فرزندان ابوسعید در کتاب‌های «حالات و سخنان ابوسعید» و «اسرار التوحید» گفته‌اند که جدشان جز سه بیت، شعری نگفته و آنچه در مجالس می‌خوانده، گفتار پیرانش بوده است.
آثار ابوسعید ابوالخیر
شعرهای ابوسعید ابوالخیر
- رباعی شمارهٔ ۶۵۵ — ای شمع نمونه‌ای ز سوزم داری
- رباعی شمارهٔ ۶۵۶ — چون گل، به گلاب شسته رویی داری
- رباعی شمارهٔ ۶۴۹ — دستی نه که از نخل تو چینم ثمری
- رباعی شمارهٔ ۶۵۱ — ای ذات تو در صفات اعیان ساری
- رباعی شمارهٔ ۶۵۳ — یا رب یا رب کریمی و غفاری
- رباعی شمارهٔ ۶۵۴ — گیرم که هزار مصحف از بر داری
- رباعی شمارهٔ ۶۵۲ — عالم بود ار نه‌ای ز عبرت عاری
- رباعی شمارهٔ ۶۵۰ — هنگام سپیده‌دم خروس سحری
- رباعی شمارهٔ ۶۵۷ — ای دل، برِ دوست تحفه جز جان نبری
- رباعی شمارهٔ ۶۵۸ — پیوسته تو دل ربوده‌ای معذوری
- رباعی شمارهٔ ۶۵۹ — یا شاه تویی آنکه خدا را شیری
- رباعی شمارهٔ ۶۶۳ — گر شهره شوی به شهر شرّالناسی
- رباعی شمارهٔ ۶۶۰ — یا گردن روزگار را زنجیری
- رباعی شمارهٔ ۶۶۱ — از کبر مدار هیچ در دل هوسی
- رباعی شمارهٔ ۶۶۲ — ای در سر هر کس از خیالت هوسی
- رباعی شمارهٔ ۶۶۴ — تا نگذری از جمع به فردی نرسی
- رباعی شمارهٔ ۶۶۵ — گه شانه کش طرهٔ لیلا باشی
- رباعی شمارهٔ ۶۶۷ — جان چیست؟ غم و درد و بلا را هدفی
- رباعی شمارهٔ ۶۶۸ — بگشود نگارِ من نقاب از طرفی
- رباعی شمارهٔ ۶۶۹ — وصّافی خود به رغم حاسد تا کی
- رباعی شمارهٔ ۶۷۰ — ای دل، ز شرابِ جهل مستی تا کِی؟
- رباعی شمارهٔ ۶۷۱ — ای آنکه به کُنهت نرسد اِدراکی
- رباعی شمارهٔ ۶۷۲ — ای از تو به باغ، هر گُلی را رنگی
- رباعی شمارهٔ ۶۶۶ — مآزار دلی را که تو جانش باشی