ابوسعید ابوالخیر
زاده ۳۵۷ – درگذشته ۴۴۰ هجری قمری، میهنه
زندگی‌نامهٔ ابوسعید ابوالخیر
ابوسعید فضل‌الله بن ابوالخیر احمد بن محمد بن ابراهیم (۳۵۷-۴۴۰ق) معروف به شیخ ابوسعید ابوالخیر عارف و شاعر نامدار ایرانی قرن چهارم و پنجم است. ابوسعید در اول محرم ۳۵۷ قمری در روستای میهنه از توابع ابیورد دیده به جهان گشود و در شب جمعه چهارم شعبان ۴۴۰ در زادگاهش دیده از جهان فرو بست او سالها در مرو و سرخس فقه و حدیث آموخت تا در یک حادثهٔ مهم در زندگی اش درس را رها کرده و به جمع صوفیان پیوست و به وادی عرفان روی آورد. شیخ ابوسعید پس از طی طریقت تصوف در نزد شیخ ابوالفضل سرخسی و ابوالعباس آملی به دیار اصلی خود (میهنه) بازگشت و هفت سال به ریاضت پرداخت و در سن ۴۰ سالگی به نیشابور رفت. در این سفرها بزرگان علمی و شرعی نیشابور با او به مخالفت برخاستند، اما چندی نگذشت که مخالفت به موافقت بدل شد و مخالفان وی تسلیم شدند. بسیاری از رباعیات و اشعار منتسب به ابوسعید در واقع از آن شاعران دیگر است. فرزندان ابوسعید در کتاب‌های «حالات و سخنان ابوسعید» و «اسرار التوحید» گفته‌اند که جدشان جز سه بیت، شعری نگفته و آنچه در مجالس می‌خوانده، گفتار پیرانش بوده است.
آثار ابوسعید ابوالخیر
شعرهای ابوسعید ابوالخیر
- رباعی شمارهٔ ۷۰۴ — هان مردان هان و هان جوانمردان هوی
- رباعی شمارهٔ ۷۰۰ — از سادگی و سلیمی و مسکینی
- رباعی شمارهٔ ۷۰۳ — ای در خم چوگان تو سرها شده گوی
- رباعی شمارهٔ ۶۹۷ — تا ترک علایق و عوایق نکنی
- رباعی شمارهٔ ۷۰۲ — ای دل اگر آن عارض دلجو بینی
- رباعی شمارهٔ ۶۹۸ — یا رب در خلق تکیه‌گاهم نکنی
- رباعی شمارهٔ ۷۰۱ — باز آی که تا صدق نیازم بینی
- رباعی شمارهٔ ۶۹۹ — گر در یمنی چو با منی پیش منی
- رباعی شمارهٔ ۷۰۵ — در کوی تو می‌دهند جانی به جوی
- رباعی شمارهٔ ۷۰۶ — تحقیق معانی ز عبارات مجوی
- رباعی شمارهٔ ۷۰۸ — در مدرسه گرچه دانش‌اندوز شوی
- رباعی شمارهٔ ۷۱۱ — آمد بر من قاصد آن سرو سهی
- رباعی شمارهٔ ۷۰۹ — گر صید عدم شوی ز خود رسته شوی
- رباعی شمارهٔ ۷۱۰ — از هستی خویش تا پشیمان نشوی
- رباعی شمارهٔ ۷۱۲ — تا تو هوس خدای از سر ننهی
- رباعی شمارهٔ ۷۰۷ — در ظلمت حیرت ار گرفتار شوی
- رباعی شمارهٔ ۷۱۸ — آنجا که ببایی نه پدیدی گویی
- رباعی شمارهٔ ۷۱۷ — بردارم دل گر از جهان فرمایی
- رباعی شمارهٔ ۷۲۰ — ای آنکه بر آرنده حاجات تویی
- رباعی شمارهٔ ۷۱۳ — دنیا راهی بهشت منزلگاهی
- رباعی شمارهٔ ۷۱۵ — پاکی و منزهی و بی همتایی
- رباعی شمارهٔ ۷۱۶ — گفتم که کرایی تو بدین زیبایی
- رباعی شمارهٔ ۷۱۹ — آیینه صفت به دست او نیکویی
- رباعی شمارهٔ ۷۱۴ — ای دلبرِ عیسی‌نفسِ ترسایی!