امیرخسرو دهلوی
درگذشته ۷۲۵ هجری قمری، دهلی
زندگی‌نامهٔ امیرخسرو دهلوی
امیرخسرو دهلوی عارف و شاعر بزرگ پارسی‌گوی هند در سال ۶۵۱ هجری قمری در دهلی متولد شد. ( با استناد به این بیت منتسب به او سال تولد وی ۶۵۲ است: آنچه به تاریخ ز هجرت گذشت بود سنه ششصد و هشتاد و هشت سال من امروز اگر بر رسی راست بگویم همه شش بود و سی ). پس از کسب معلومات به شاعری پرداخت و در دربار پادشاهان هند تقرب حاصل کرد. وی از موسیقی نیز بهرمند بوده و از موسیقیدانان مشهور زمان خود به شمار می‌رفته است. وی در نظم و نثر استاد بود و آثار بسیاری از خود باقی گذاشته که ازجملهٔ آنها دیوان قصاید و غزلیات اوست. علاوه بر آن خمسهٔ نظامی گنجوی را نیز استقبال کرده و آن را جواب گفته است. وی سرانجام در سن هفتاد و پنج سالگی در سال ۷۲۵ هجری قمری در دهلی وفات یافت.
آثار امیرخسرو دهلوی
شعرهای امیرخسرو دهلوی
- شمارهٔ ۲۲ - پیام پدر — ای سر از آئین وفا تافته !
- شمارهٔ ۲۳ - جواب پسر — داد جوابی ادب آمیخته
- شمارهٔ ۲۵ - جواب پسر — ای شهٔ مشرق شده چون آفتاب
- شمارهٔ ۲۶ - (ناصرالدین محمود فرزند کهتر خود کیکاوس را با تحایف فرستاد) — پادشه شرق، که آن مژده یافت
- شمارهٔ ۲۰ - پیام پدر — کز پدر اول برسانش سلام
- شمارهٔ ۱۹ - (در اثر حدوث وقایع دیگر حرکت سپاه چند هفته به تاخیرافتاد، تاآنکه سپا بسوی منزل اول ، یعنی تلیت و افغان پور عازم شد ) — در وسط ماه ربیع نخست
- شمارهٔ ۲۱ - جواب پسر — گفت به حاجب که بشه باز پوی
- شمارهٔ ۲۴ - پیام پدر — ای ز نسب گشته سزای سریر
- شمارهٔ ۳۲ - ( رسیدن کیقباد به دهلی ) — رخش طلب کرد شه کام گار
- شمارهٔ ۳۴ - صفت مسجد جامع — مسجد جامع که ز فیض اله
- شمارهٔ ۳۳ - صفت دهلی — حضرت دهلی کنف دین و داد
- شمارهٔ ۳۱ - (بازگشتن کیقباد بسوی دهلی ) — کرد چو ره در سرطان آفتاب
- شمارهٔ ۲۷ - (کیقباد از دیدن برادر خود کیکاوس شادمان شد) — شاه به رویش چو نظر کرد چست
- شمارهٔ ۳۰ - (وداع پدر و پسر ) — شب چو وداع مه و سیاره کرد
- شمارهٔ ۲۹ - (اندرز پدر به پسر) — چون به سخن رفت بسی داوری
- شمارهٔ ۲۸ - ملاقات پدر و پسر لحظهٔ قران السعدین — روز چو آخر شد و گرما گذشت
- شمارهٔ ۳۶ - صفت حوض — در کمر سنگ میان دو کوه
- شمارهٔ ۳۷ - صفت مردم شهر — مردم او جمله فرشته سرشت
- شمارهٔ ۳۵ - صفت مناره — شکل مناره چو ستونی ز سنگ
- شمارهٔ ۴۱ - در وصف پیل جنگی هندی — پیل چو کوهی که بود بی‌سکون
- شمارهٔ ۳۸ - در صفت موسم گرمای هند — خانه چو خورشید به جوزا گرفت
- شمارهٔ ۴۲ - صفت طعام هندی — گرم‌ترین کارگزاران خوان
- شمارهٔ ۳۹ - در وصف کشتی هندی — ساخته از حکمت کار آگهان
- شمارهٔ ۴۰ - در صفت باران موسمی هند — کرد چوره در سرطان آفتاب