امیرخسرو دهلوی
درگذشته ۷۲۵ هجری قمری، دهلی
زندگی‌نامهٔ امیرخسرو دهلوی
امیرخسرو دهلوی عارف و شاعر بزرگ پارسی‌گوی هند در سال ۶۵۱ هجری قمری در دهلی متولد شد. ( با استناد به این بیت منتسب به او سال تولد وی ۶۵۲ است: آنچه به تاریخ ز هجرت گذشت بود سنه ششصد و هشتاد و هشت سال من امروز اگر بر رسی راست بگویم همه شش بود و سی ). پس از کسب معلومات به شاعری پرداخت و در دربار پادشاهان هند تقرب حاصل کرد. وی از موسیقی نیز بهرمند بوده و از موسیقیدانان مشهور زمان خود به شمار می‌رفته است. وی در نظم و نثر استاد بود و آثار بسیاری از خود باقی گذاشته که ازجملهٔ آنها دیوان قصاید و غزلیات اوست. علاوه بر آن خمسهٔ نظامی گنجوی را نیز استقبال کرده و آن را جواب گفته است. وی سرانجام در سن هفتاد و پنج سالگی در سال ۷۲۵ هجری قمری در دهلی وفات یافت.
آثار امیرخسرو دهلوی
شعرهای امیرخسرو دهلوی
- شمارهٔ ۴۷ - تخیل — جوهری شام به سودا گری
- شمارهٔ ۴۸ - صبح — چون دل شب حاملهٔ مهر گشت
- شمارهٔ ۴۹ - دیگر صنایع بدیعی: — مستی او مایهٔ هشیاریش
- شمارهٔ ۴۵ - نمونهٔ کامل صنایع لفظی و معنوی در اشعار قران السعدین ایجاز — گر چه پدر بر سر تختش کشید
- شمارهٔ ۵۰ - عکس و تبدیل — چرخ نداند در و دیوار کس
- شمارهٔ ۴۳ - در وصف جویدن «پان در هند» — بیره تنبول که صد برگ بست
- شمارهٔ ۴۶ - تشبیه و تمثیل — لشکر اسلام که آنجا رسید
- شمارهٔ ۴۴ - صفت زنان مطربهٔ هندی — شد زن مطرب به نوا پروری
- شمارهٔ ۵۲ - لف و نشر — آب در از تاج و قبا و کمر
- شمارهٔ ۵۳ - جمع تفریق تقسیم — تیغ خوش و تیغ زبان ناخوش است
- شمارهٔ ۵۵ - تجنیس — باش به کامم که به کام توام
- شمارهٔ ۵۷ - اشتقاق و شبه اشتقاق — دیده که نادیدهٔ دیدار تست
- شمارهٔ ۵۴ - تجرید — خسرو من! بگذر از بن گفتگوی
- شمارهٔ ۵۶ - قلب — تا به سریر عرب آن جم نشست
- شمارهٔ ۵۸ - سیاق الاعداد — پنج طرف چتر چو مهر سپهر
- شمارهٔ ۵۱ - حسن تعلیل — جانب سایه شده مردم روان
- شمارهٔ ۶۱ - ترصیع — باده نوشین به صفا خواست کرد
- شمارهٔ ۵۹ - مراعات النظیر — آهوی مشکین و سرش باد شاخ
- شمارهٔ ۶۳ - تنسیق الصفات — باد! همه وقت، به شادی و ناز
- شمارهٔ ۶۰ - ردالعجز علی الصدر — عود قماری که همی داد دود
- شمارهٔ ۶۲ - ذوقا فیتین — تن ز غنیمت به هزیمت سپرد
- شمارهٔ ۶۴ - حکمت و اخلاق — چون هنر مرغ فراوان شود
- شمارهٔ ۶۶ - نیازمندی در حضرت بی نیازی که دماغ مختل بندگان را از گلشن یحبهم و یحبونه بوی بخشیده — خداوندا چو جان دادی دلم بخش
- شمارهٔ ۶۵ - بمن فی العشق مات و حی فیه — سر نامه به نام آن خداوند