میلی

زندگی‌نامهٔ میلی

میرزا قلی میلی مشهدی یا هروی متخلص به «میلی» از شاعران مکتب وقوع است. از تاریخ تولد وی اطلاعی در دست نیست ولی می‌دانیم که در جوانی به سال ۹۸۳ یا ۹۸۴ قمری چشم از جهان پوشیده است. این سخنور را گاه به هرات هم منسوب داشته‌اند که در دورهٔ صفویان مرکز خراسان و محل تجمع فضلا، شعرا و هنرمندان بوده است ولی بیشتر تذکره‌های معتبر عصری، وی را مشهدی‌الاصل نوشته‌اند. برخی نیز تنها به ذکر این نکته که از طایفۀ تکلّو یا ترک بوده است، بسنده کرده یا نام زادگاهش را فروگذاشته‌اند. میلی مشهدی بسیار سفر کرده است: از مشهد به سبزوار، از آن­جا به دارالسلطنهٔ قزوین ، سپس به گیلان، بعد از آن به خراسان، نهایتاً به هند رفته است و به مداحیِ حاکمانِ کوچک و بزرگ عمر گذرانیده است. گویا «او را با خواجه حسین ثنایی و غزالی و وحشی و ولی مشاعرات و مباحثات در ایران و هند بوده …». دستِ آخر هم یکی از همان ممدوحان -نورنگ­خان، از گماشتگانِ جلال­ الدین اکبرشاهِ گورکانی- میلی را زهر خورانده است. همان زمان جسدِ او را به مشهد آورده‌اند. گورِ او در «حدود صدمتری شمال شرقی ساختمان ایستگاه راه ­آهن مشهد» بوده است که در توسعهٔ راه‌آهن مشهد تخریب شد. در سال‌های اخیر نیز استاد فقید، محمد قهرمان اشعار او را جمع‌آوری و تصحیح کرد و همراه با شرح‌حال وی با عنوان «دیوان میلی مشهدی (از گویندگان مکتب وقوع)» چاپ کرد.

آثار میلی

• میلی
  • دیوان اشعار

شعرهای میلی

• شمارهٔ ۱۲۷ — بس که در دل کار، پیکان خدنگ یار کرد
• شمارهٔ ۱۲۸ — باز مژگان ترم نوباوه خوناب کرد
• شمارهٔ ۱۲۳ — چون شدم بسمل، به دستم دامن قاتل نماند
• شمارهٔ ۱۲۵ — زان زهر چشم، بس که دلم تلخکام شد
• شمارهٔ ۱۲۶ — ز نیازمندی من،‌ گرش احتراز باشد
• شمارهٔ ۱۲۲ — تا دمی دامان وصلش دست شوقم سر دهد
• شمارهٔ ۱۲۱ — ز بس کان سست پیمان در حق من بدگمان باشد
• شمارهٔ ۱۲۴ — چنان ز بیم رقیبان نظر به ره دارد