سعدی شیرازی
زندگی‌نامهٔ سعدی
مشرف‌الدین مصلح بن عبدالله شیرازی شاعر و نویسندهٔ بزرگ قرن هفتم هجری قمری است. اهل ادب به وی لقب «استادِ سخن»، «پادشاهِ سخن»، «شیخِ اجلّ» و حتی به‌طور مطلق، «استاد» داده‌اند. تخلص او «سعدی» است که از نام اتابک مظفرالدین سعد پسر ابوبکر پسر سعد پسر زنگی گرفته شده است. او احتمالاً بین سال‌های ۶۰۰ تا ۶۱۵ هجری قمری زاده شده است. در جوانی به مدرسهٔ نظامیهٔ بغداد رفت و به تحصیل ادب و تفسیر و فقه و کلام و حکمت پرداخت. سپس به شام و مراکش و حبشه و حجاز سفر کرد و پس از بازگشت به شیراز، به تألیف شاهکارهای خود دست یازید. سعدی در سال ۶۵۵ ه.ق سعدی‌نامه یا بوستان را به نظم درآورد و در سال بعد (۶۵۶ ه.ق) گلستان را تألیف کرد. علاوه بر اینها قصاید، غزلیات، قطعات، ترجیع‌بند، رباعیات و مقالات و قصاید عربی نیز دارد که همه را در کلیات وی جمع کرده‌اند. سعدی نخستین شاعر ایرانی است که آثارش به یکی از زبان‌های اروپایی ترجمه شده است. او بین سال‌های ۶۹۰ تا ۶۹۴ هجری قمری در شیراز درگذشت و در همانجا، که اکنون به سعدیه معروف است، به خاک سپرده شد.
آثار سعدی
شعرهای سعدی
- رباعی شمارهٔ ۱۳۳ — کی دانستم که بیخطا برگردی؟
- رباعی شمارهٔ ۱۴۲ — گر کام دل از زمانه تصویر کنی
- رباعی شمارهٔ ۱۴۳ — ای کودک لشکری که لشکر شکنی
- رباعی شمارهٔ ۱۴۴ — ای مایهٔ درمان نفسی ننشینی
- رباعی شمارهٔ ۱۴۵ — گر دشمن من به دوستی بگزینی
- رباعی شمارهٔ ۱۴۶ — گر دولت و بخت باشد و روزبهی
- قطعه شمارهٔ ۶ — در قطرهٔ باران بهاری چه توان گفت؟
- قطعه شمارهٔ ۱ — مَتیٰ حَلَلْتَ بِشیراز یا نَسیمَ الصُّبْح
- قطعه شمارهٔ ۲ — گر مرا بی‌تو در بهشت برند
- قطعه شمارهٔ ۴ - پیداست که آخرالزمان است! — آشفتن چشم‌های مستت
- قطعه شمارهٔ ۳ — گفتم چه کرده‌ام که نگاهم نمی‌کنی؟
- قطعه شمارهٔ ۵ — خوب را گو پلاس در بر کن
- قطعه شمارهٔ ۷ - سعدی از معشوق به ممدوح نمی‌پردازد — سخن عشق حرامست بر آن بیهده گوی
- قطعه شمارهٔ ۹ — کوه عنبر نشسته بر زنخش
- قطعه شمارهٔ ۱۵ - تو از سنگ سخت‌تری! — هزار بوسه دهد بت‌پرست بر سنگی
- قطعه شمارهٔ ۱۱ — بس ای غلام بدیع‌الجمال شیرین‌کار
- قطعه شمارهٔ ۱۲ — آن پریروی که از مرد و زن و پیر و جوان
- قطعه شمارهٔ ۱۷ - کاه و کهربا — چند گویی که مهر ازو بردار
- قطعه شمارهٔ ۱۸ - سیه گلیم — بر آن گلیم سیاهم حسد همی آید
- قطعه شمارهٔ ۱۰ — تو آن نه‌ای که به جور از تو روی برپیچند
- قطعه شمارهٔ ۱۳ — مرا به صورت شاهد نظر حلال بود
- قطعه شمارهٔ ۱۴ — شبی خواهم که پنهانت بگویم
- قطعه شمارهٔ ۸ — من بگویم ندیده‌ام دهنی
- قطعه شمارهٔ ۱۶ - از او بپرس! — کسی ملامتم از عشق روی او می‌کرد