صائب
زندگی‌نامهٔ صائب
ملک‌الشعرا مولانا میرزا محمدعلی صائب تبریزی رحمه‌الله علیه (زادهٔ ۱۰۰۰ هجری قمری در اصفهان یا بنا به روایتی دیگر در تبریز) از شاعران پرآوازهٔ عهد صفویه بود که به واسطه نوآوری‌ها و مضمون‌پردازی‌های بدیع در سبک رایج آن دوره (سبک هندی) به وی لقب شاهِ سبک هندی داده‌اند. در حقیقت او در این طرز سخن‌وری به قدری به نوآوری پرداخت که پر بیوجه نیست اگر بگوییم خو‌د، صاحب سبک است، به عبارتی می‌توان به طرز صائب و پیروان بعد ایشان گفت «سبک هندی صائب». در جوانی به مانند بسیاری از شاعران و مترسلان آن دوره به هندوستان سفر کرد و بعد از گذشت هفت سال به ایران بازگشت و در دربار شاه‌عباس دوم صفوی به مقام ملک‌الشعرایی رسید. صائب تبریزی همانند بسیاری از دیگر شاعران سبک هندی کثیرالشعر بود. شمار ابیات وی را از صدهزار تا سیصدهزار بیت ذکر کرده‌اند حتی بنا بر قولی تا هزارهزار یعنی یک میلیون بیت، لیکن رقم صد هزار بیت را به تحقیق می‌توان پذیرفت. شهرت سخن‌سرایی وی در قالب غزل است. او در سایر قالب‌های شعری چندان پرکار نبوده چراکه به جز چند قصیده با مضامین آیینی و مدح، مثنوی ناقص قندهارنامه، چند قطعهٔ مادهٔ تاریخ و یک ترجیع‌بند [که] در سندیت انتسابش به صائب، شبهه فراوان است، تمامی آثار ایشان در قالب غزل است. همچنین وی راست هفده‌غزل به زبان ترکی آذربایجانی. صائب تبریزی شاعری هنرمند بود، در استخدام تعابیر و مضامین تبحر فراوانی داشت، نرمیِ طبع و نازکیِ خیال وی زبان‌زد اهل هنر و ادب است و برخی از تک‌بیت‌هایش بی‌شک از یگانه ابیات بی‌بدیل و از شاهکار‌های هنری ادبیات فارسی به شمار می‌روند. وفات او را به سال‌های ۱۰۸۶، ۱۰۸۷ و ۱۰۸۸ هجری قمری ذکر کرده‌اند لیکن قول ۱۰۸۷ موثق‌تر است. آرامگاه این شاعر پرآوازه و رنگین‌خیال در اصفهان و در محلهٔ عباس‌آباد قرار دارد؛ محلی که در دوران حیات ایشان به تکیهٔ میرزا صائب مشهور بوده است.
آثار صائب
شعرهای صائب
- غزل شمارهٔ ۴۴۸۴ — گل همیشه بهار سخن زوال ندارد
- غزل شمارهٔ ۴۴۸۷ — رخ تو رنگ زگلگونه شراب نگیرد
- غزل شمارهٔ ۴۴۸۶ — دهان بوسه فریب ترا پیاله ندارد
- غزل شمارهٔ ۴۴۸۳ — ستاره سوخته پروای اعتبار ندارد
- غزل شمارهٔ ۴۴۸۵ — همین نه سینه ما آه صبحگاه ندارد
- غزل شمارهٔ ۴۴۸۹ — خوشا دلی که در اندیشه جمال تو باشد
- غزل شمارهٔ ۴۴۸۸ — نگه ز چشم تو چون چنان نشأه مدام نگیرد
- غزل شمارهٔ ۴۴۹۰ — به جای سبزه چو ایام زندگی بسر آید
- غزل شمارهٔ ۴۴۹۲ — دل از تردد وخاطر ز انقلاب برآید
- غزل شمارهٔ ۴۴۹۴ — آتش عشق تو چون زبانه برآرد
- غزل شمارهٔ ۴۴۹۱ — مباد روی تو از پرده حجاب بر آید
- غزل شمارهٔ ۴۴۹۳ — بغیر خط که ز روی لطیف یار برآید
- غزل شمارهٔ ۴۴۹۶ — در دل ما بخت سبز بارندارد
- غزل شمارهٔ ۴۴۹۷ — قد ترا سرواعتدال ندارد
- غزل شمارهٔ ۴۴۹۸ — دولت روشندلی زوال ندارد
- غزل شمارهٔ ۴۴۹۵ — رتبه خال تو مشک ناب ندارد
- غزل شمارهٔ ۴۵۰۶ — سری راکه سودا ز سامان برآرد
- غزل شمارهٔ ۴۵۰۰ — مستی ما از می شبانه نباشد
- غزل شمارهٔ ۴۵۰۱ — عشق مقید به خط وخال نگردد
- غزل شمارهٔ ۴۵۰۵ — فتنه چشم تو چون ز خواب برآید
- غزل شمارهٔ ۴۵۰۲ — غنچه مستور از نقاب برآمد
- غزل شمارهٔ ۴۴۹۹ — دامن دشت عدم گیاه ندارد
- غزل شمارهٔ ۴۵۰۳ — از کمرش کام دل چگونه برآید
- غزل شمارهٔ ۴۵۰۴ — چون مه روی تو از حجاب برآید