اهلی شیرازی
زاده ۸۵۸ – درگذشته ۹۴۲ هجری قمری، شیراز
زندگی‌نامهٔ اهلی شیرازی
محمد بن یوسف اهلی شیرازی (زادهٔ ۸۵۸ هجری قمری در شیراز – درگذشتهٔ ۹۴۲ هجری قمری در شیراز) شاعر قرن نهم و دهم هجری است. اهلی در سرودن انواع شعر استاد بود و آنچنان که از شعرش مشخص است مطالعهٔ وسیعی روی دیوانهای شاعران پیش از خود دارد. در غزلیات او تأثیر حافظ و سعدی و همچنین شیوهٔ وقوعی تحت تأثیر شاعران این مکتب همچون بابا فغانی شیرازی دیده می‌شود. او در قصیده‌سرایی تحت تأثیر اساتید قصیده‌سرایی است و قصایدی مصنوع به شیوهٔ سلمان ساوجی ساخته است. مثنوی سحر حلال او که ذوبحرین و ذوقافیتین است در پاسخ به مثنویهای کاتبی نیشابوری سروده شده است. او در خاتمۀ مثنوی شمع و پروانه، خود را در فن مثنوی، فرزند کوچک نظامی و جامی می‌خواند. اهلی با توجه به مقام استادیش در شعر، مورد توجه پادشاهان، امیران و وزیران بود. او افرادی از هر سه دودمان تیموریان هرات، آق قویونلوها و صفویان را ستوده است که از میان آنها می توان به امیر علیشیر نوایی، سلطان یعقوب آق قویونلو، شاه اسماعیل صفوی، نجم ثانی و شماری از امرا و وزرای معاصرش را برشمرد. آرامگاه اهلی در شیراز در جوار حافظ قرار دارد.
آثار اهلی شیرازی
شعرهای اهلی شیرازی
- شمارهٔ ۵۵ — آن بت که ز فرق تا قدم صنع خداست
- شمارهٔ ۵۶ — در مستی اگر کسی نکویا نه نکوست
- شمارهٔ ۵۷ — واقف ز شب سیاه این سوخته کیست
- شمارهٔ ۵۸ — اهلی همه عمر بت پرست ار چه بزیست
- شمارهٔ ۶۰ — یاد تو حریف من دیوانه بس است
- شمارهٔ ۵۹ — گیرم که مرا هر سر مو یک قلم است
- شمارهٔ ۶۱ — من پیرم اگر کشته شوم از ستمت
- شمارهٔ ۵۴ — مجنون که ز بیم طعنه از خلق جداست
- شمارهٔ ۶۹ — در دیده عقل عاشقی سوختن است
- شمارهٔ ۶۴ — بی بختم و دست و دل ز اندیشه تهیست
- شمارهٔ ۶۳ — عمریست که میرود دل اندر ره دوست
- شمارهٔ ۶۷ — سامان دل از بی سر و سامانی ماست
- شمارهٔ ۶۶ — می نوش که آنکه کعبه کردست و کنشت
- شمارهٔ ۶۸ — در نزد حکیم مس هم از جنس طلاست
- شمارهٔ ۶۵ — ای برهمن آن عارض چون لاله پرست
- شمارهٔ ۶۲ — در ملک جهان حیات جاوید یکیست
- شمارهٔ ۷۷ — ای غایت هر هنر که در آدم هست
- شمارهٔ ۷۰ — عشق آب حیات و خضر فرح فالست
- شمارهٔ ۷۱ — هر چند که صیت شعرم « ظ » آفاق شنفت
- شمارهٔ ۷۲ — عشق است که آرزوی جان همه اوست
- شمارهٔ ۷۴ — پروانه صفت سوز دلم پنهان است
- شمارهٔ ۷۳ — آن شاهد شوخ بین که نغزی عجبست
- شمارهٔ ۷۶ — ای گل که رخ ترا صفایی عجبست
- شمارهٔ ۷۵ — سبز شکرین که نیشکر بندهٔ اوست