بیدل دهلوی
زاده ۱۰۵۴ – درگذشته ۱۱۳۳ هجری قمری، عظیم‌آباد پتنه
زندگی‌نامهٔ بیدل دهلوی
ابوالمعانی میرزا عبدالقادر بیدل دهلوی رحمه‌الله علیه (زاده ۱۰۵۴ هجری قمری در هندوستان، ایالت بهار، پتنه) از سخنوران نام‌آور و بلندطبع فارسی و از بزرگترین سرایندگان دوره سبک هندی بود. این استاد توانای ترک‌تبار در اقسام شعر داد سخن داده که از آثار منظوم او میتوان اینها را برشمرد: غزلیات، قصائد، ترکیب‌بندها، ترجیع‌بندها، مخمسات، قطعات، رباعیات، مثنوی محیط اعظم، مثنوی طور معرفت، مثنوی عرفان، مثنوی تنبیه‌المهوسین و مثنوی اشارات و حکایات، همچین وی راست اشعاری در وصف فیل و اسب، معشوق، شمشیر و...، اشعاری به زبان ترکی و هزلیات. از جمله آثار منثور بیدل چهارعنصر(زندگی‌نامه خودنوشت بیدل)، رقعات، نکات، بیاض و مقدمه‌ها قابل ذکرند. شمار ابیات آثار منظوم و منثور این شاعر بزرگوار را بین ۹۰ تا ۱۰۰هزار بیت نقل کرده‌اند و از حیث کثرت آثار به صائب و امیرخسرو شباهت دارد. نظم و نثر بیدل سرشار از صور خیال پیچیده و مملو از صناعات ادبی علی‌الخصوص تشبیه و استعاره است و از بهترین نمونه‌های سبک هندی تلقی میشوند. مشهورست که در ابتدا رمزی تخلص میکرد که پس از خواندن این مصرع مشهور دیباچه گلستان استاد سخن سعدی که میفرماید: بیدل از بینشان چه جوید باز، تحت تاثیر قرار گرفته و بیدل را به تخلص برگزیده، اصولا بیدل به سعدی تعلق خاطر خاصی داشت چنانکه خود میفرماید: از گل و سنبل به نظم و نثر سعدی قانعم. این شاعر مضمون‌ساز و نازک‌خیال در روز پنج‌شنبه چهارم صفر سال ۱۱۳۳ هجری قمری در دهلی زندگی را بدرود گفت و در صحن خانه‌اش، در جایی که خودش وصیت کرده بود، دفن گردید.
آثار بیدل دهلوی
شعرهای بیدل دهلوی
- غزل شمارهٔ ۱۴۱۸ — تقلید از چه علم به لافم علم‌کند
- غزل شمارهٔ ۱۴۲۰ — لمعهٔ مهرش دمی کاینه تابان کند
- غزل شمارهٔ ۱۴۱۹ — از بسکه به تحصیل غنا حرص توجان کند
- غزل شمارهٔ ۱۴۲۴ — هوس جنون‌زدهٔ نفس به کدام جلوه کمین کند
- غزل شمارهٔ ۱۴۲۲ — اشک گهر طینت ما راه تپش سر نکند
- غزل شمارهٔ ۱۴۲۳ — طبع دانا الم دهر مکدر نکند
- غزل شمارهٔ ۱۴۱۷ — اگر معنی خامشی گل کند
- غزل شمارهٔ ۱۴۲۱ — هرجا خرام ناز تو تمکین عیان کند
- غزل شمارهٔ ۱۴۳۰ — ساز امکان از شکست آواز پیدا می‌کند
- غزل شمارهٔ ۱۴۲۵ — وهم بلند وپست جاه چند دلت سیه‌کند
- غزل شمارهٔ ۱۴۳۲ — گر طمع دست طلب وامی‌کند
- غزل شمارهٔ ۱۴۳۱ — هر نفس دل صدهزار اندیشه پیدا می‌کند
- غزل شمارهٔ ۱۴۲۶ — بادهٔ تحقیق را ظرف هوس تنگی کند
- غزل شمارهٔ ۱۴۲۹ — عاقبت‌در حلقهٔ‌آن زلف، دل جا می‌کند
- غزل شمارهٔ ۱۴۲۷ — مشرب عشاق بر وضع هوس تنگی‌کند
- غزل شمارهٔ ۱۴۲۸ — بسکه بی‌روپت بهارم کلفت انشا می‌کند
- غزل شمارهٔ ۱۴۳۳ — میل هوس ز عافیتم فرد می‌کند
- غزل شمارهٔ ۱۴۳۵ — اول ،در عدم، دهنت باز می‌کند
- غزل شمارهٔ ۱۴۳۶ — گر جنونم ناله واری نذر بلبل می‌کند
- غزل شمارهٔ ۱۴۳۷ — هرکجا آیینهٔ حسن جنون گل می‌کند
- غزل شمارهٔ ۱۴۳۹ — داغ عشقم چاره‌جوییها کبابم می‌کند
- غزل شمارهٔ ۱۴۴۰ — حسرت امشب آه بی‌تأثیر روشن می‌کند
- غزل شمارهٔ ۱۴۳۸ — بس که زخم کشتهٔ نازش تلاطم می‌کند
- غزل شمارهٔ ۱۴۳۴ — درگلستانی‌که حسنش جلوه‌ای سر می‌کند