بیدل دهلوی
زاده ۱۰۵۴ – درگذشته ۱۱۳۳ هجری قمری، عظیم‌آباد پتنه
زندگی‌نامهٔ بیدل دهلوی
ابوالمعانی میرزا عبدالقادر بیدل دهلوی رحمه‌الله علیه (زاده ۱۰۵۴ هجری قمری در هندوستان، ایالت بهار، پتنه) از سخنوران نام‌آور و بلندطبع فارسی و از بزرگترین سرایندگان دوره سبک هندی بود. این استاد توانای ترک‌تبار در اقسام شعر داد سخن داده که از آثار منظوم او میتوان اینها را برشمرد: غزلیات، قصائد، ترکیب‌بندها، ترجیع‌بندها، مخمسات، قطعات، رباعیات، مثنوی محیط اعظم، مثنوی طور معرفت، مثنوی عرفان، مثنوی تنبیه‌المهوسین و مثنوی اشارات و حکایات، همچین وی راست اشعاری در وصف فیل و اسب، معشوق، شمشیر و...، اشعاری به زبان ترکی و هزلیات. از جمله آثار منثور بیدل چهارعنصر(زندگی‌نامه خودنوشت بیدل)، رقعات، نکات، بیاض و مقدمه‌ها قابل ذکرند. شمار ابیات آثار منظوم و منثور این شاعر بزرگوار را بین ۹۰ تا ۱۰۰هزار بیت نقل کرده‌اند و از حیث کثرت آثار به صائب و امیرخسرو شباهت دارد. نظم و نثر بیدل سرشار از صور خیال پیچیده و مملو از صناعات ادبی علی‌الخصوص تشبیه و استعاره است و از بهترین نمونه‌های سبک هندی تلقی میشوند. مشهورست که در ابتدا رمزی تخلص میکرد که پس از خواندن این مصرع مشهور دیباچه گلستان استاد سخن سعدی که میفرماید: بیدل از بینشان چه جوید باز، تحت تاثیر قرار گرفته و بیدل را به تخلص برگزیده، اصولا بیدل به سعدی تعلق خاطر خاصی داشت چنانکه خود میفرماید: از گل و سنبل به نظم و نثر سعدی قانعم. این شاعر مضمون‌ساز و نازک‌خیال در روز پنج‌شنبه چهارم صفر سال ۱۱۳۳ هجری قمری در دهلی زندگی را بدرود گفت و در صحن خانه‌اش، در جایی که خودش وصیت کرده بود، دفن گردید.
آثار بیدل دهلوی
شعرهای بیدل دهلوی
- غزل شمارهٔ ۱۴۴۸ — کارجهان خواه عجز، خواه سری می‌کند
- غزل شمارهٔ ۱۴۴۱ — عقل اگر صد انجمن تدبیر روشن می‌کند
- غزل شمارهٔ ۱۴۴۵ — ذوق فقر افسانهٔ اقبال‌کوته می‌کند
- غزل شمارهٔ ۱۴۴۶ — با هستی‌ام وداع تو و من چه می‌کند
- غزل شمارهٔ ۱۴۴۷ — بر اهل فضل دانش و فن‌گریه می‌کند
- غزل شمارهٔ ۱۴۴۳ — ناتوانی باز چون شمعم چه افسون می‌کند
- غزل شمارهٔ ۱۴۴۴ — قامت خم‌کز حیا سوی زمین رو می‌کند
- غزل شمارهٔ ۱۴۴۲ — بولهوس از سبک سری حفظ سخن نمی‌کند
- غزل شمارهٔ ۱۴۵۱ — اینکه طاقت‌ها جوانی می‌کند
- غزل شمارهٔ ۱۴۵۵ — بلا‌کشان محبت گل چه نیرنگند
- غزل شمارهٔ ۱۴۵۴ — مفلسی دست تهی بر سودن ارزانی کند
- غزل شمارهٔ ۱۴۵۶ — گردی دگر نشد ز من نارسا بلند
- غزل شمارهٔ ۱۴۵۳ — رفته رفته عافیت هم‌کینه‌خواهی می‌کند
- غزل شمارهٔ ۱۴۵۲ — نظم امکانی کجا ضبط روانی می‌کند
- غزل شمارهٔ ۱۴۴۹ — هر که اینجا می‌رسد بی‌اعتدالی می‌کند
- غزل شمارهٔ ۱۴۵۰ — هرکه در اظهار مطلب هرزه‌نالی می‌کند
- غزل شمارهٔ ۱۴۶۱ — عجز نپسندید از ما شکوهٔ قاتل بلند
- غزل شمارهٔ ۱۴۶۳ — عشاق چون فسانهٔ تحقیق سر کنند
- غزل شمارهٔ ۱۴۶۲ — آنها که لاف افسر و اورنگ می‌زنند
- غزل شمارهٔ ۱۴۵۷ — یارب چه‌سان‌کنم به هوای دعا بلند
- غزل شمارهٔ ۱۴۵۹ — غافل شدیم وگشت خروش هوس بلند
- غزل شمارهٔ ۱۴۶۴ — جمعی که با قناعت جاوید خو کنند
- غزل شمارهٔ ۱۴۵۸ — پیری آمد ماند عشرتها ز انداز بلند
- غزل شمارهٔ ۱۴۶۰ — حسرت دل‌کرد بر ما پنجهٔ قاتل بلند