بیدل دهلوی
زاده ۱۰۵۴ – درگذشته ۱۱۳۳ هجری قمری، عظیم‌آباد پتنه
زندگی‌نامهٔ بیدل دهلوی
ابوالمعانی میرزا عبدالقادر بیدل دهلوی رحمه‌الله علیه (زاده ۱۰۵۴ هجری قمری در هندوستان، ایالت بهار، پتنه) از سخنوران نام‌آور و بلندطبع فارسی و از بزرگترین سرایندگان دوره سبک هندی بود. این استاد توانای ترک‌تبار در اقسام شعر داد سخن داده که از آثار منظوم او میتوان اینها را برشمرد: غزلیات، قصائد، ترکیب‌بندها، ترجیع‌بندها، مخمسات، قطعات، رباعیات، مثنوی محیط اعظم، مثنوی طور معرفت، مثنوی عرفان، مثنوی تنبیه‌المهوسین و مثنوی اشارات و حکایات، همچین وی راست اشعاری در وصف فیل و اسب، معشوق، شمشیر و...، اشعاری به زبان ترکی و هزلیات. از جمله آثار منثور بیدل چهارعنصر(زندگی‌نامه خودنوشت بیدل)، رقعات، نکات، بیاض و مقدمه‌ها قابل ذکرند. شمار ابیات آثار منظوم و منثور این شاعر بزرگوار را بین ۹۰ تا ۱۰۰هزار بیت نقل کرده‌اند و از حیث کثرت آثار به صائب و امیرخسرو شباهت دارد. نظم و نثر بیدل سرشار از صور خیال پیچیده و مملو از صناعات ادبی علی‌الخصوص تشبیه و استعاره است و از بهترین نمونه‌های سبک هندی تلقی میشوند. مشهورست که در ابتدا رمزی تخلص میکرد که پس از خواندن این مصرع مشهور دیباچه گلستان استاد سخن سعدی که میفرماید: بیدل از بینشان چه جوید باز، تحت تاثیر قرار گرفته و بیدل را به تخلص برگزیده، اصولا بیدل به سعدی تعلق خاطر خاصی داشت چنانکه خود میفرماید: از گل و سنبل به نظم و نثر سعدی قانعم. این شاعر مضمون‌ساز و نازک‌خیال در روز پنج‌شنبه چهارم صفر سال ۱۱۳۳ هجری قمری در دهلی زندگی را بدرود گفت و در صحن خانه‌اش، در جایی که خودش وصیت کرده بود، دفن گردید.
آثار بیدل دهلوی
شعرهای بیدل دهلوی
- غزل شمارهٔ ۱۶۳۴ — یاران به رنگ رفته دو روزم مثل کنید
- غزل شمارهٔ ۱۶۴۰ — ای بیخردان طور تعین نگزینید
- غزل شمارهٔ ۱۶۳۹ — چو فقر دست دهد ترک عز و جاه‌کنید
- غزل شمارهٔ ۱۶۳۷ — ای هوس آوارگان چند تک و پو کنید
- غزل شمارهٔ ۱۶۳۸ — گر آرزوی رستن از این دامگه‌کنید
- غزل شمارهٔ ۱۶۳۶ — دوستان افسرد دل چندی به آهش خون کنید
- غزل شمارهٔ ۱۶۳۵ — یاران، چو صبح، قیمت وحشت‌گران کنید
- غزل شمارهٔ ۱۶۳۳ — شوق تا گردد دو بالا خویش را احول کنید
- غزل شمارهٔ ۱۶۴۲ — کو رنگ، چه بو؟ جلوهٔ یارست ببینید
- غزل شمارهٔ ۱۶۴۱ — دل خلوت اندیشهٔ یار است ببینید
- غزل شمارهٔ ۱۶۴۴ — چه ممکن است که عاشق گل و سمن گوید
- غزل شمارهٔ ۱۶۴۳ — چینی هوسان عبرت مستور ببینید
- غزل شمارهٔ ۱۶۴۵ — خوش‌خرامان داد طبع سست‌بنیادم دهید
- غزل شمارهٔ ۱۶۴۸ — ستمکش تو به قاصد اگر دهد کاغذ
- غزل شمارهٔ ۱۶۴۶ — امروز نوبهارست ساغرکشان بیایید
- غزل شمارهٔ ۱۶۴۷ — یاران در این بیابان از ما اثر مجویید
- غزل شمارهٔ ۱۶۴۹ — ای ساز بر و دوش تو پیراهن‌کاغذ
- غزل شمارهٔ ۱۶۵۰ — ای شعله نهال از قلمت گلشن کاغذ
- غزل شمارهٔ ۱۶۵۶ — دست داری برفشان چون کل در این‌کلزار زر
- غزل شمارهٔ ۱۶۵۳ — چه رسد ز نشئهٔ معنوی به دماغ بی‌حس بی‌خبر
- غزل شمارهٔ ۱۶۵۱ — از غبار جلوه غیر تو تا بستم نظر
- غزل شمارهٔ ۱۶۵۲ — بر تماشای فنایم دوخت پیریها نظر
- غزل شمارهٔ ۱۶۵۵ — در گلستانی که سرو او نباشد جلوه‌گر
- غزل شمارهٔ ۱۶۵۴ — در طلسم درد از ما میتوان بردن اثر