فلکی شروانی
زاده ۵۰۱ – درگذشته ۵۴۰ هجری قمری، شماخی
زندگی‌نامهٔ فلکی شروانی
ابو النظام محمد فلکی شروانی (زاده تقریباً ۵۰۱ ه، درگذشته ۵۴۰ ه) شاعر پارسی‌گوی ایرانی از قرن ششم هجری است. وفات او به نقل تقی‌الدین کاشی در ۵۸۷ هجری قمری و به گفتهٔ بعضی در ۵۷۷ هجری قمری بوده‌است. نام او به روایت اکثر تذکره‌نویسان محمد و لقبش نجم‌الدین یا افصح‌الدین می‌باشد و «فلکی » از آن روی تخلص میکرد که در اوایل عمر به تحصیل نجوم اشتغال داشت، چنانکه تذکره نویسان نوشته‌اند در این فن مهارت داشت. فلکی سخنگویی نغز و نازک‌خیال است و در حد ممکن از عبارات نامعمول احتراز کرده‌است. اشعار او تا حدی روان و از تکلفات ادبی برکنار و به رویهٔ مسعود سعد نزدیک است. زادگاه او شماخی دارالملک شروان است، و اتفاق گذشتگان بر این که وی ستایشگر شروانشاهان است ممکن است مؤید این احتمال شمرده شود. وی از مداحان شروانشاهان و معاصر خاقان اکبر منوچهر بن فریدون و پسر او اخستان بود. فلکی فن ادب و شعر را مانند خاقانی از ابوالعلاء گنجوی آموخت و بنابراین آنان که او را استاد خاقانی میشمرند به اشتباهند.
آثار فلکی شروانی
شعرهای فلکی شروانی
- شمارهٔ ۸ — تا گشت رخت روشنی اندوز از روز
- شمارهٔ ۹ — کوشیدم و دُردِ دَرد تو نوشیدم
- شمارهٔ ۱۰ — در آرزوی یافتن کام از تو
- شمارهٔ ۷ — چون دست نمی رسد به سودای امید
- شمارهٔ ۲ — خیل خزان بتاختن بر سپه بهار زد
- شمارهٔ ۳ - خون سیاوشان — گر نه به چشم مردمی سوی تو بنگرد فلک
- شمارهٔ ۱ — جان را هوای روی تو بر جای جان نشست
- شمارهٔ ۴ - در توصیف باده — جز می صرف در جهان،چیست که از صروف او
- شمارهٔ ۶ — ما راست جهات سته یک کام
- شمارهٔ ۵ — بودند بتان به پیش من خوار
- شمارهٔ ۸ - آغاز بداندیشی، فرجام گرفتاری — شاهی که بدو نازد شاهی به جهانداری
- شمارهٔ ۷ - از قطعه ای — تا اثر جهان بود باد جهان به نام تو
- شمارهٔ ۱۰ - مطایبه — بادا همه ساله ذخرة الدین
- شمارهٔ ۹ - قطعه — شاها همه شاهان را شاهی به هنرمندی
- شمارهٔ ۲ — گر پخته نصیب پختگان است
- شمارهٔ ۱ - تک بیت — هوای فاخته رنگست و ابر بلبل فام
- شمارهٔ ۳ - از قصیده درباره مسعود سعد سلمان — گر این طرز سخن در شاعری مسعود را بودی
- شمارهٔ ۴ - از یک قصیده تکریر ناتمام — مشک است توده توده نهاده بر ارغوان
- شمارهٔ ۲ - ترکیب بند — خورشید کارنامه ملک جهان نوشت
- شمارهٔ ۳ - ترکیب بند — باد صبا به باغ دگربار بار یافت
- شمارهٔ ۱ - ترکیب بند — سوری که حور در وی پیرایه برگشاید