خیام نیشابوری
زاده ۴۳۹ – درگذشته ۵۲۶ هجری قمری، نیشابور
زندگی‌نامهٔ خیام
حکیم ابوالفتح عمربن ابراهیم الخیامی مشهور به «خیام» فیلسوف و ریاضیدان و منجم و شاعر ایرانی در سال ۴۳۹ هجری قمری در نیشابور زاده شد. وی در ترتیب رصد ملکشاهی و اصلاح تقویم جلالی همکاری داشت. وی اشعاری به زبان پارسی و تازی و کتابهایی نیز به هر دو زبان دارد. از آثار او در ریاضی و جبر و مقابله رساله فی شرح ما اشکل من مصادرات کتاب اقلیدس، رساله فی الاحتیال لمعرفه مقداری الذهب و الفضه فی جسم مرکب منهما، و لوازم الامکنه را می‌توان نام برد. وی به سال ۵۲۶ هجری قمری درگذشت. رباعیات او شهرت جهانی دارد.
آثار خیام
شعرهای خیام
- رباعی ۱۳۰ — * ای دوست بیا تا غمِ فردا نخوریم
- رباعی ۱۴۱ — فردا علم نفاق طی خواهم کرد
- رباعی ۱۴۳ — عمرت تا کی به خود‌پرستی گذرد
- رباعی ۱۴۰ — خیام! اگر ز باده مستی، خوش باش
- رباعی ۱۳۸ — تا دست به اتفاق بر هم نزنیم
- رباعی ۱۳۹ — لب بر لب کوزه بردم از غایتِ آز
- رباعی ۱۴۲ — گردون نِگَری ز قدِّ فرسودهٔ ماست
- شمارهٔ ۲ — در دایره‌ای کآمدن و رفتنِ ماست
- شمارهٔ ۱ — دارنده، چو ترکیبِ طبایع آراست
- شمارهٔ ۶ — در شش جهت آنچه گِردِ ما گستردند
- شمارهٔ ۱۰ — از جملۀ رفتگانِ این راهِ دراز
- شمارهٔ ۹ — ز آوردنِ من، نبود گردون را سود
- شمارهٔ ۳ — ترکیبِ پیاله‌ای که در هم پیوست
- شمارهٔ ۸ — آرند یکی و دیگری بربایند
- شمارهٔ ۵ — آن را که به صحرای عِلَل تاخته‌اند
- شمارهٔ ۴ — این کوزه که آبخوارۀ مزدوری است
- شمارهٔ ۷ — آن‌ها که کهن بُوَند و آن‌ها که نُوَند
- شمارهٔ ۱۵ — مشنو سخن از زمانه ساز آمدگان
- شمارهٔ ۱۴ — چون نیست مَقامِ ما درین دهرْ مُقیم
- شمارهٔ ۱۲ — در کارگهِ کوزه‌گری رفتم دوش
- شمارهٔ ۱۷ — از دی که گذشت، هیچ از او یاد مکن
- شمارهٔ ۱۳ — در جسُتنِ جام جم، جهان پیمودم
- شمارهٔ ۱۶ — رفتم که درین منزل بیداد بُدَن
- شمارهٔ ۱۸ — ای آنکه تو در زیرِ چهار و هفتی