خیام نیشابوری
زاده ۴۳۹ – درگذشته ۵۲۶ هجری قمری، نیشابور
زندگی‌نامهٔ خیام
حکیم ابوالفتح عمربن ابراهیم الخیامی مشهور به «خیام» فیلسوف و ریاضیدان و منجم و شاعر ایرانی در سال ۴۳۹ هجری قمری در نیشابور زاده شد. وی در ترتیب رصد ملکشاهی و اصلاح تقویم جلالی همکاری داشت. وی اشعاری به زبان پارسی و تازی و کتابهایی نیز به هر دو زبان دارد. از آثار او در ریاضی و جبر و مقابله رساله فی شرح ما اشکل من مصادرات کتاب اقلیدس، رساله فی الاحتیال لمعرفه مقداری الذهب و الفضه فی جسم مرکب منهما، و لوازم الامکنه را می‌توان نام برد. وی به سال ۵۲۶ هجری قمری درگذشت. رباعیات او شهرت جهانی دارد.
آثار خیام
شعرهای خیام
- رباعی ۱۱۳ — این قافلهٔ عمر عجب می‌گذرد!
- رباعی ۱۱۶ — هنگام صَبوح ای صنمِ فرخْ‌پی
- رباعی ۱۱۵ — وقت سحر است، خیز ای مایهٔ ناز
- رباعی ۱۱۸ — روزی‌ست خوش و هوا نه گرم است و نه سرد
- رباعی ۱۱۹ — فصلِ گُل و طَرْفِ جویْبار و لبِ کِشْت
- رباعی ۱۲۰ — بر چهرهٔ گُل نسیمِ نوروز خوش است
- رباعی ۱۲۱ — ساقی! گل و سبزه بس طربناک شده است
- رباعی ۱۱۷ — صبح است، دمی بر می گلرنگ زنیم
- رباعی ۱۱۴ — هنگام سپیده‌دم خروس سحری
- رباعی ۱۲۲ — چون لاله به نوروز قَدَح گیر به دست
- رباعی ۱۲۳ — * هر گه که بنفشه جامه در رنگ زند
- رباعی ۱۲۸ — * از آمدنِ بهار و از رفتنِ دِی
- رباعی ۱۲۷ — ایّامِ زمانه از کسی دارد ننگ
- رباعی ۱۲۹ — زان پیش که نامِ تو ز عالَم برود
- رباعی ۱۲۴ — برخیز و مخور غمِ جهانِ گُذران
- رباعی ۱۲۵ — در دایرهِٔ سپهرِ ناپیدا غور
- رباعی ۱۲۶ — از درسِ علوم جمله بگریزی بِهْ
- رباعی ۱۳۵ — امروز تو را دسترس فردا نیست
- رباعی ۱۳۳ — می نوش که عمرِ جاودانی این است
- رباعی ۱۳۷ — تا کی غمِ آن خورم که دارم یا نه
- رباعی ۱۳۶ — * دوْرانِ جهان بی می و ساقی هیچ است
- رباعی ۱۳۴ — با باده نشین که مُلْکِ محمود این است
- رباعی ۱۳۱ — * تَن زن چو به زیرِ فَلَکِ بی‌باکی
- رباعی ۱۳۲ — * می بر کفِ من نِهْ که دلم در تاب است