صائب
زندگی‌نامهٔ صائب
ملک‌الشعرا مولانا میرزا محمدعلی صائب تبریزی رحمه‌الله علیه (زادهٔ ۱۰۰۰ هجری قمری در اصفهان یا بنا به روایتی دیگر در تبریز) از شاعران پرآوازهٔ عهد صفویه بود که به واسطه نوآوری‌ها و مضمون‌پردازی‌های بدیع در سبک رایج آن دوره (سبک هندی) به وی لقب شاهِ سبک هندی داده‌اند. در حقیقت او در این طرز سخن‌وری به قدری به نوآوری پرداخت که پر بیوجه نیست اگر بگوییم خو‌د، صاحب سبک است، به عبارتی می‌توان به طرز صائب و پیروان بعد ایشان گفت «سبک هندی صائب». در جوانی به مانند بسیاری از شاعران و مترسلان آن دوره به هندوستان سفر کرد و بعد از گذشت هفت سال به ایران بازگشت و در دربار شاه‌عباس دوم صفوی به مقام ملک‌الشعرایی رسید. صائب تبریزی همانند بسیاری از دیگر شاعران سبک هندی کثیرالشعر بود. شمار ابیات وی را از صدهزار تا سیصدهزار بیت ذکر کرده‌اند حتی بنا بر قولی تا هزارهزار یعنی یک میلیون بیت، لیکن رقم صد هزار بیت را به تحقیق می‌توان پذیرفت. شهرت سخن‌سرایی وی در قالب غزل است. او در سایر قالب‌های شعری چندان پرکار نبوده چراکه به جز چند قصیده با مضامین آیینی و مدح، مثنوی ناقص قندهارنامه، چند قطعهٔ مادهٔ تاریخ و یک ترجیع‌بند [که] در سندیت انتسابش به صائب، شبهه فراوان است، تمامی آثار ایشان در قالب غزل است. همچنین وی راست هفده‌غزل به زبان ترکی آذربایجانی. صائب تبریزی شاعری هنرمند بود، در استخدام تعابیر و مضامین تبحر فراوانی داشت، نرمیِ طبع و نازکیِ خیال وی زبان‌زد اهل هنر و ادب است و برخی از تک‌بیت‌هایش بی‌شک از یگانه ابیات بی‌بدیل و از شاهکار‌های هنری ادبیات فارسی به شمار می‌روند. وفات او را به سال‌های ۱۰۸۶، ۱۰۸۷ و ۱۰۸۸ هجری قمری ذکر کرده‌اند لیکن قول ۱۰۸۷ موثق‌تر است. آرامگاه این شاعر پرآوازه و رنگین‌خیال در اصفهان و در محلهٔ عباس‌آباد قرار دارد؛ محلی که در دوران حیات ایشان به تکیهٔ میرزا صائب مشهور بوده است.
آثار صائب
شعرهای صائب
- غزل شمارهٔ ۴۰۰۳ — ز ماه نو سفرم تا خبر نمی آید
- غزل شمارهٔ ۴۰۰۶ — خرد به زور می ناب برنمی آید
- غزل شمارهٔ ۴۰۰۷ — برون ز کیسه ممسک درم نمی آید
- غزل شمارهٔ ۴۰۰۹ — ز سینه ام نفس خوش برون نمی آید
- غزل شمارهٔ ۴۰۰۴ — ز دل خیال میانش به در نمی‌آید
- غزل شمارهٔ ۴۰۰۵ — خیال روی تو از دل به در نمی‌آید
- غزل شمارهٔ ۴۰۰۸ — گل از عذار تو چیدن ز من نمی آید
- غزل شمارهٔ ۴۰۱۰ — ز گل محافظت رنگ و بو نمی‌آید
- غزل شمارهٔ ۴۰۱۲ — تردد از دل بی‌آرزو نمی‌آید
- غزل شمارهٔ ۴۰۱۶ — زبان شکوه به خشم زمانه افزاید
- غزل شمارهٔ ۴۰۱۴ — اسیر بند قضا رو گشاده می باید
- غزل شمارهٔ ۴۰۱۸ — دل گرفته کی از لاله زار بگشاید
- غزل شمارهٔ ۴۰۱۱ — ز مغز پوچ برون آرزو نمی‌آید
- غزل شمارهٔ ۴۰۱۵ — دو چشم شوخ ترا دیده‌بان نمی‌باید
- غزل شمارهٔ ۴۰۱۳ — مدام چشم تو مست شراب می باید
- غزل شمارهٔ ۴۰۱۷ — ز روی نو خط دلدار جان بیاساید
- غزل شمارهٔ ۴۰۲۲ — چه شد که دامن یار از کفم رها گردید
- غزل شمارهٔ ۴۰۲۴ — رسید جان به لبم تا به لب شراب رسید
- غزل شمارهٔ ۴۰۲۱ — لطافت رخ ازین بیشتر نمی‌باشد
- غزل شمارهٔ ۴۰۲۶ — بهار می رسد آماده جنون باشید
- غزل شمارهٔ ۴۰۲۵ — به زلف او دلم از برق گوشواره رسید
- غزل شمارهٔ ۴۰۲۳ — خطش دمید وبه عشاق مهربان گردید
- غزل شمارهٔ ۴۰۲۰ — شکسته‌حالی من پیش یار باید دید
- غزل شمارهٔ ۴۰۱۹ — دل از مشاهده لاله زار نگشاید