صائب
زندگی‌نامهٔ صائب
ملک‌الشعرا مولانا میرزا محمدعلی صائب تبریزی رحمه‌الله علیه (زادهٔ ۱۰۰۰ هجری قمری در اصفهان یا بنا به روایتی دیگر در تبریز) از شاعران پرآوازهٔ عهد صفویه بود که به واسطه نوآوری‌ها و مضمون‌پردازی‌های بدیع در سبک رایج آن دوره (سبک هندی) به وی لقب شاهِ سبک هندی داده‌اند. در حقیقت او در این طرز سخن‌وری به قدری به نوآوری پرداخت که پر بیوجه نیست اگر بگوییم خو‌د، صاحب سبک است، به عبارتی می‌توان به طرز صائب و پیروان بعد ایشان گفت «سبک هندی صائب». در جوانی به مانند بسیاری از شاعران و مترسلان آن دوره به هندوستان سفر کرد و بعد از گذشت هفت سال به ایران بازگشت و در دربار شاه‌عباس دوم صفوی به مقام ملک‌الشعرایی رسید. صائب تبریزی همانند بسیاری از دیگر شاعران سبک هندی کثیرالشعر بود. شمار ابیات وی را از صدهزار تا سیصدهزار بیت ذکر کرده‌اند حتی بنا بر قولی تا هزارهزار یعنی یک میلیون بیت، لیکن رقم صد هزار بیت را به تحقیق می‌توان پذیرفت. شهرت سخن‌سرایی وی در قالب غزل است. او در سایر قالب‌های شعری چندان پرکار نبوده چراکه به جز چند قصیده با مضامین آیینی و مدح، مثنوی ناقص قندهارنامه، چند قطعهٔ مادهٔ تاریخ و یک ترجیع‌بند [که] در سندیت انتسابش به صائب، شبهه فراوان است، تمامی آثار ایشان در قالب غزل است. همچنین وی راست هفده‌غزل به زبان ترکی آذربایجانی. صائب تبریزی شاعری هنرمند بود، در استخدام تعابیر و مضامین تبحر فراوانی داشت، نرمیِ طبع و نازکیِ خیال وی زبان‌زد اهل هنر و ادب است و برخی از تک‌بیت‌هایش بی‌شک از یگانه ابیات بی‌بدیل و از شاهکار‌های هنری ادبیات فارسی به شمار می‌روند. وفات او را به سال‌های ۱۰۸۶، ۱۰۸۷ و ۱۰۸۸ هجری قمری ذکر کرده‌اند لیکن قول ۱۰۸۷ موثق‌تر است. آرامگاه این شاعر پرآوازه و رنگین‌خیال در اصفهان و در محلهٔ عباس‌آباد قرار دارد؛ محلی که در دوران حیات ایشان به تکیهٔ میرزا صائب مشهور بوده است.
آثار صائب
شعرهای صائب
- غزل شمارهٔ ۴۶۰۳ — نیست بیصورت جدال زاهدان با صوفیان
- غزل شمارهٔ ۴۶۰۶ — تلخکام ایمن ز چشم شور ماند بیشتر
- غزل شمارهٔ ۴۶۰۴ — دل ز خط بر عارض جانانه لرزد بیشتر
- غزل شمارهٔ ۴۶۰۸ — می کشداز بی هنر کلفت هنرور بیشتر
- غزل شمارهٔ ۴۶۰۹ — شورش دیوانه گردد از بیابان بیشتر
- غزل شمارهٔ ۴۶۱۰ — می‌کشد عزت طلب خواری ز دوران بیشتر
- غزل شمارهٔ ۴۶۰۷ — یارنو خط زنگ از دل می زداید بیشتر
- غزل شمارهٔ ۴۶۰۵ — خار و خس را چرخ گل برسرفشاند بیشتر
- غزل شمارهٔ ۴۶۱۲ — جانب اغیار داردآن جفا جو بیشتر
- غزل شمارهٔ ۴۶۱۴ — عشق راباشد به عاشق دلنوازی بیشتر
- غزل شمارهٔ ۴۶۱۶ — زاهد از آلوده دنیاست دنیا خواه تر
- غزل شمارهٔ ۴۶۱۷ — خامشی سازد من بیتاب را دیوانه تر
- غزل شمارهٔ ۴۶۱۸ — هرطرف صد راه پیما هست سر گردان خضر
- غزل شمارهٔ ۴۶۱۱ — دل بود مایل به خط عنبرافشان بیشتر
- غزل شمارهٔ ۴۶۱۵ — گرچه از جان نیست چیزی بابدن نزدیکتر
- غزل شمارهٔ ۴۶۱۳ — می شود مغلوب، خصم از بردباری بیشتر
- غزل شمارهٔ ۴۶۲۵ — از عزیزان با تو ما را هست پیوند دگر
- غزل شمارهٔ ۴۶۲۴ — چشم مارا صبح پیری شد شکر خواب دگر
- غزل شمارهٔ ۴۶۲۶ — می برد دل حسن او هردم به نیرنگ دگر
- غزل شمارهٔ ۴۶۲۱ — نیست درظاهر مرا گر گلعذاری درنظر
- غزل شمارهٔ ۴۶۱۹ — یاسمینش لاله گون از تاب نظر
- غزل شمارهٔ ۴۶۲۳ — حسن را در کار نبود باده ناب دگر
- غزل شمارهٔ ۴۶۲۲ — نیست رخساری زخال وخط نگارین اینقدر
- غزل شمارهٔ ۴۶۲۰ — لاله ها چشم غزالان می نماید در نظر