سنایی غزنوی
زندگی‌نامهٔ سنایی
ابوالمجد مجدود بن آدم متخلص به سنایی شاعر و عارف بزرگ و نامدار نیمهٔ دوم سده پنجم و نیمهٔ اول سدهٔ ششم هجری است. وی در سال ۴۶۳ یا ۴۷۳ هجری قمری در غزنین دیده به جهان گشود. چنان چه از شعر سنایی برمی‌آید، او به تمام دانش‌های زمان خود آگاهی و آشنایی و در برخی تبحر و استادی داشته است. وی در سال ۵۲۵ یا ۵۳۵ هجری قمری در سن ۶۲ سالگی درگذشت. از آثار وی می‌توان به دیوان‌های قصیده، غزل، ترکیب و ترجیع، قطعه و رباعی اشاره کرد. به علاوه، مثنوی‌های وی معروف و بدین قرارند: مثنوی‌های حدیقةالحقیقه، طریق التحقیق، کارنامهٔ بلخ، سیر العباد الی المعاد، عشق‌نامه و عقل‌نامه. سه مکتوب و یک رسالهٔ نثر نیز به وی نسبت داده‌اند.
آثار سنایی
شعرهای سنایی
- رباعی شمارهٔ ۴۱۵ — گیرم که مقدم مقالات شوی
- رباعی شمارهٔ ۴۱۶ — با هر تاری سوخته چون پود شوی
- رباعی شمارهٔ ۴۱۸ — تا کی ز غم جهان امانی خواهی
- رباعی شمارهٔ ۴۱۷ — بر خاک نهم پیش تو سر گر خواهی
- رباعی شمارهٔ ۴۱۳ — تا مخرقه و راندهٔ هر در نشوی
- رباعی شمارهٔ ۴۱۲ — گفتم چو لبی بوسه ده‌ای بی‌معنی
- رباعی شمارهٔ ۴۱۹ — از خلق ز راه تیزگوشی نرهی
- رباعی شمارهٔ ۴۱۴ — جز راه قلندر و خرابات مپوی
- رباعی شمارهٔ ۴۲۱ — ای شور چو آبکامه و تلخ چو می
- رباعی شمارهٔ ۴۲۰ — تا شد صنما عشق تو همراه رهی
- بخش ۱ - مقدّمهٔ رفاء — الحمدللّه الخبیر بخفیات الضمائر، البصیر بخبیات السرائر، المتنزه عن‌الامثال والنظائر، المتعالی عن ان تدرکه‌الابصار والبصائر، والصلوة علی نبیه‌الداعی لامته الی النعم والذخائر، و رسوله الشفیع لاهل الصغائر و الکبائر، ثم ان‌الله تعالی ارشدالعالمین بلطائف
- بخش ۵ - فصل اندر صفا و اخلاص — پس چو مطلوب نبود اندر جای
- بخش ۲ - فصل معرفت — به خودش کس شناخت نتوانست
- بخش ۳ - فصل وحدت و شرح عظمت — احدست و شمار از او معزول
- بخش ۴ - فصل تنزیه قِدم — دهر بی‌قالب قدیمی او
- بخش ۱ - در توحید باری تعالی — ای درون پرور برون آرای
- بخش ۱۱ - التمثیل فی قوم یؤتون الزکوة — راد مردی کریم پیش پسر
- بخش ۸ - التمثیل فی اصحاب تمنّی السوء — راد مردی ز غافلی پرسید
- بخش ۷ - فصل فی ان الاستواء معقول والکیفیة مجهول — آن یکی رجل گفته آن یک ید
- بخش ۶ - التمثیل فی شأن من کان فی هذه اعمی فهو فی‌الآخرة اعمی جماعة العمیان و احوال الفیل — بود شهری بزرگ در حدِ غور
- بخش ۱۰ - فی الحفظ و المراقبة — هرکه را عون حق حصار شود
- بخش ۱۳ - فی‌الهدایة — سبب هدیهٔ ایادی او
- بخش ۹ - فصل اندر درجات — جانت را دوزخ آشیانه مکن
- بخش ۱۲ - فی‌الحکمة و سبب رزق الرازق — آن نبینی که پیشتر ز وجود