ابوسعید ابوالخیر
زاده ۳۵۷ – درگذشته ۴۴۰ هجری قمری، میهنه
زندگی‌نامهٔ ابوسعید ابوالخیر
ابوسعید فضل‌الله بن ابوالخیر احمد بن محمد بن ابراهیم (۳۵۷-۴۴۰ق) معروف به شیخ ابوسعید ابوالخیر عارف و شاعر نامدار ایرانی قرن چهارم و پنجم است. ابوسعید در اول محرم ۳۵۷ قمری در روستای میهنه از توابع ابیورد دیده به جهان گشود و در شب جمعه چهارم شعبان ۴۴۰ در زادگاهش دیده از جهان فرو بست او سالها در مرو و سرخس فقه و حدیث آموخت تا در یک حادثهٔ مهم در زندگی اش درس را رها کرده و به جمع صوفیان پیوست و به وادی عرفان روی آورد. شیخ ابوسعید پس از طی طریقت تصوف در نزد شیخ ابوالفضل سرخسی و ابوالعباس آملی به دیار اصلی خود (میهنه) بازگشت و هفت سال به ریاضت پرداخت و در سن ۴۰ سالگی به نیشابور رفت. در این سفرها بزرگان علمی و شرعی نیشابور با او به مخالفت برخاستند، اما چندی نگذشت که مخالفت به موافقت بدل شد و مخالفان وی تسلیم شدند. بسیاری از رباعیات و اشعار منتسب به ابوسعید در واقع از آن شاعران دیگر است. فرزندان ابوسعید در کتاب‌های «حالات و سخنان ابوسعید» و «اسرار التوحید» گفته‌اند که جدشان جز سه بیت، شعری نگفته و آنچه در مجالس می‌خوانده، گفتار پیرانش بوده است.
آثار ابوسعید ابوالخیر
شعرهای ابوسعید ابوالخیر
- رباعی شمارهٔ ۲۴۶ — در مدرسه اسباب عمل می‌بخشند
- رباعی شمارهٔ ۲۴۸ — نقاش اگر ز موی پرگار کند
- رباعی شمارهٔ ۲۴۱ — سبزی بهشت و نوبهار از تو برند
- رباعی شمارهٔ ۲۴۳ — یارم همه نیش بر سر نیش زند
- رباعی شمارهٔ ۲۴۴ — آن کس که به کوه ظلم خرگاه زند
- رباعی شمارهٔ ۲۴۲ — مردان خدا ز خاکدان دگرند
- رباعی شمارهٔ ۲۴۵ — خوبان همه صید صبح خیزان باشند
- رباعی شمارهٔ ۲۴۷ — عاشق همه دم فکر غم دوست کند
- رباعی شمارهٔ ۲۵۳ — دل گر ره عشق او نپوید چه کند
- رباعی شمارهٔ ۲۵۶ — ای باد! به خاک مصطفایت سوگند
- رباعی شمارهٔ ۲۵۴ — نی دیده بود که جستجویش نکند
- رباعی شمارهٔ ۲۴۹ — با شیر و پلنگ هرکه آمیز کند
- رباعی شمارهٔ ۲۵۵ — در چنگ غم تو دل سرودی نکند
- رباعی شمارهٔ ۲۵۱ — زآن خوبتری که کس خیال تو کند
- رباعی شمارهٔ ۲۵۰ — خواهی که خدا کار نکو با تو کند
- رباعی شمارهٔ ۲۵۲ — عاشق که تواضع ننماید چه کند؟
- رباعی شمارهٔ ۲۶۲ — خلقان تو ای جلال گوناگونند
- رباعی شمارهٔ ۲۶۳ — مردان تو دل به مهر گردون ننهند
- رباعی شمارهٔ ۲۶۱ — مردان رَهَش میل به هستی نکنند
- رباعی شمارهٔ ۲۶۴ — دشمن چو به ما درنگرد بد بیند
- رباعی شمارهٔ ۲۵۷ — درویشانند هر چه هست ایشانند
- رباعی شمارهٔ ۲۵۹ — گه زاهد تسبیح به دستم خوانند
- رباعی شمارهٔ ۲۵۸ — گر عدل کنی بَرِ جهانت خوانند
- رباعی شمارهٔ ۲۶۰ — شب خیز که عاشقان به شب راز کنند