ابوسعید ابوالخیر
زاده ۳۵۷ – درگذشته ۴۴۰ هجری قمری، میهنه
زندگی‌نامهٔ ابوسعید ابوالخیر
ابوسعید فضل‌الله بن ابوالخیر احمد بن محمد بن ابراهیم (۳۵۷-۴۴۰ق) معروف به شیخ ابوسعید ابوالخیر عارف و شاعر نامدار ایرانی قرن چهارم و پنجم است. ابوسعید در اول محرم ۳۵۷ قمری در روستای میهنه از توابع ابیورد دیده به جهان گشود و در شب جمعه چهارم شعبان ۴۴۰ در زادگاهش دیده از جهان فرو بست او سالها در مرو و سرخس فقه و حدیث آموخت تا در یک حادثهٔ مهم در زندگی اش درس را رها کرده و به جمع صوفیان پیوست و به وادی عرفان روی آورد. شیخ ابوسعید پس از طی طریقت تصوف در نزد شیخ ابوالفضل سرخسی و ابوالعباس آملی به دیار اصلی خود (میهنه) بازگشت و هفت سال به ریاضت پرداخت و در سن ۴۰ سالگی به نیشابور رفت. در این سفرها بزرگان علمی و شرعی نیشابور با او به مخالفت برخاستند، اما چندی نگذشت که مخالفت به موافقت بدل شد و مخالفان وی تسلیم شدند. بسیاری از رباعیات و اشعار منتسب به ابوسعید در واقع از آن شاعران دیگر است. فرزندان ابوسعید در کتاب‌های «حالات و سخنان ابوسعید» و «اسرار التوحید» گفته‌اند که جدشان جز سه بیت، شعری نگفته و آنچه در مجالس می‌خوانده، گفتار پیرانش بوده است.
آثار ابوسعید ابوالخیر
شعرهای ابوسعید ابوالخیر
- رباعی شمارهٔ ۲۹۱ — گر دشمن مردان همگی حرق شود
- رباعی شمارهٔ ۲۹۲ — گفتی که شب آیم ارچه بیگاه شود
- رباعی شمارهٔ ۲۸۹ — در دل همه شرک و روی بر خاک چه سود
- رباعی شمارهٔ ۲۹۳ — یا رب برهانی‌ام ز حرمان چه شود
- رباعی شمارهٔ ۲۹۰ — روزی که چراغ عمر خاموش شود
- رباعی شمارهٔ ۲۹۴ — آن رشته که بر لعل لبت سوده شود
- رباعی شمارهٔ ۲۹۵ — روزی که جمال دلبرم دیده شود
- رباعی شمارهٔ ۲۹۶ — تا مرد به تیغ عشق بی سر نشود
- رباعی شمارهٔ ۳۰۲ — ار کشتن من دو چشم مستت خواهد
- رباعی شمارهٔ ۳۰۳ — دل وصل تو ای مهر گسل می‌خواهد
- رباعی شمارهٔ ۲۹۷ — تا دل ز علایق جهان حُر نشود
- رباعی شمارهٔ ۲۹۸ — هرگز دلم از یاد تو غافل نشود
- رباعی شمارهٔ ۳۰۱ — دلبر دل خسته رایگان می‌خواهد
- رباعی شمارهٔ ۲۹۹ — تا مدرسه و مناره ویران نشود
- رباعی شمارهٔ ۳۰۰ — یک ذره ز حد خویش بیرون نشود
- رباعی شمارهٔ ۳۰۴ — یک نیم رخت اَلَسْتُ مِنْکُمْ بِبَعید
- رباعی شمارهٔ ۳۰۵ — آورد صبا گلی ز گلزار امید
- رباعی شمارهٔ ۳۰۷ — هرچند که دیده روی خوب تو ندید
- رباعی شمارهٔ ۳۰۶ — گوشم چو حدیث درد چشم تو شنید
- رباعی شمارهٔ ۳۰۹ — یاد تو کنم دلم به فریاد آید
- رباعی شمارهٔ ۳۱۱ — پیریم ولی چو عشق را ساز آید
- رباعی شمارهٔ ۳۱۲ — در دوزخم ار زلف تو در چنگ آید
- رباعی شمارهٔ ۳۱۰ — در باغ روم کوی توام یاد آید
- رباعی شمارهٔ ۳۰۸ — معشوقهٔ خانگی به کاری ناید