ابوسعید ابوالخیر
زاده ۳۵۷ – درگذشته ۴۴۰ هجری قمری، میهنه
زندگی‌نامهٔ ابوسعید ابوالخیر
ابوسعید فضل‌الله بن ابوالخیر احمد بن محمد بن ابراهیم (۳۵۷-۴۴۰ق) معروف به شیخ ابوسعید ابوالخیر عارف و شاعر نامدار ایرانی قرن چهارم و پنجم است. ابوسعید در اول محرم ۳۵۷ قمری در روستای میهنه از توابع ابیورد دیده به جهان گشود و در شب جمعه چهارم شعبان ۴۴۰ در زادگاهش دیده از جهان فرو بست او سالها در مرو و سرخس فقه و حدیث آموخت تا در یک حادثهٔ مهم در زندگی اش درس را رها کرده و به جمع صوفیان پیوست و به وادی عرفان روی آورد. شیخ ابوسعید پس از طی طریقت تصوف در نزد شیخ ابوالفضل سرخسی و ابوالعباس آملی به دیار اصلی خود (میهنه) بازگشت و هفت سال به ریاضت پرداخت و در سن ۴۰ سالگی به نیشابور رفت. در این سفرها بزرگان علمی و شرعی نیشابور با او به مخالفت برخاستند، اما چندی نگذشت که مخالفت به موافقت بدل شد و مخالفان وی تسلیم شدند. بسیاری از رباعیات و اشعار منتسب به ابوسعید در واقع از آن شاعران دیگر است. فرزندان ابوسعید در کتاب‌های «حالات و سخنان ابوسعید» و «اسرار التوحید» گفته‌اند که جدشان جز سه بیت، شعری نگفته و آنچه در مجالس می‌خوانده، گفتار پیرانش بوده است.
آثار ابوسعید ابوالخیر
شعرهای ابوسعید ابوالخیر
- رباعی شمارهٔ ۲۲۱ — خواهی که ترا دولت ابرار رسد
- رباعی شمارهٔ ۲۲۲ — این گیدی گبر از کجا پیدا شد
- رباعی شمارهٔ ۲۱۸ — من صرفه برم که بر صفم اعدا زد
- رباعی شمارهٔ ۲۱۷ — عارف به چنین روز کناری گیرد
- رباعی شمارهٔ ۲۲۴ — از شبنم عشق خاک آدم گل شد
- رباعی شمارهٔ ۲۲۰ — گر غره به عمری به تبی برخیزد
- رباعی شمارهٔ ۲۱۹ — حورا به نظارهٔ نگارم صف زد
- رباعی شمارهٔ ۲۲۳ — دلخسته و سینه چاک می‌باید شد
- رباعی شمارهٔ ۲۲۵ — تا ولولهٔ عشق تو در گوشم شد
- رباعی شمارهٔ ۲۲۶ — انواع خطا گرچه خدا می‌بخشد
- رباعی شمارهٔ ۲۲۷ — از لطف تو هیچ بنده نومید نشد
- رباعی شمارهٔ ۲۳۱ — اسرار وجود خام و ناپخته بماند
- رباعی شمارهٔ ۲۲۸ — صوفی به سماع دست از آن افشاند
- رباعی شمارهٔ ۲۳۰ — این عمر به ابر نوبهاران ماند
- رباعی شمارهٔ ۲۲۹ — کی حال فتاده هرزه گردی داند
- رباعی شمارهٔ ۲۳۲ — چرخ و مه و مهر در تمنای تواَند
- رباعی شمارهٔ ۲۳۵ — آن روز که نور بر ثریا بستند
- رباعی شمارهٔ ۲۳۶ — آنروز که نقش کوه و هامون بستند
- رباعی شمارهٔ ۲۳۷ — قومی ز خیال در غرور افتادند
- رباعی شمارهٔ ۲۳۹ — هوشم نه موافقان و خویشان بردند
- رباعی شمارهٔ ۲۳۸ — در تکیه قلندران چو بنگم دادند
- رباعی شمارهٔ ۲۳۴ — زان پیش که طاق چرخ اعلا زده‌اند
- رباعی شمارهٔ ۲۳۳ — آنها که ز معبود خبر یافته‌اند
- رباعی شمارهٔ ۲۴۰ — در دیر شدم ماحضری آوردند