ابوسعید ابوالخیر
زاده ۳۵۷ – درگذشته ۴۴۰ هجری قمری، میهنه
زندگی‌نامهٔ ابوسعید ابوالخیر
ابوسعید فضل‌الله بن ابوالخیر احمد بن محمد بن ابراهیم (۳۵۷-۴۴۰ق) معروف به شیخ ابوسعید ابوالخیر عارف و شاعر نامدار ایرانی قرن چهارم و پنجم است. ابوسعید در اول محرم ۳۵۷ قمری در روستای میهنه از توابع ابیورد دیده به جهان گشود و در شب جمعه چهارم شعبان ۴۴۰ در زادگاهش دیده از جهان فرو بست او سالها در مرو و سرخس فقه و حدیث آموخت تا در یک حادثهٔ مهم در زندگی اش درس را رها کرده و به جمع صوفیان پیوست و به وادی عرفان روی آورد. شیخ ابوسعید پس از طی طریقت تصوف در نزد شیخ ابوالفضل سرخسی و ابوالعباس آملی به دیار اصلی خود (میهنه) بازگشت و هفت سال به ریاضت پرداخت و در سن ۴۰ سالگی به نیشابور رفت. در این سفرها بزرگان علمی و شرعی نیشابور با او به مخالفت برخاستند، اما چندی نگذشت که مخالفت به موافقت بدل شد و مخالفان وی تسلیم شدند. بسیاری از رباعیات و اشعار منتسب به ابوسعید در واقع از آن شاعران دیگر است. فرزندان ابوسعید در کتاب‌های «حالات و سخنان ابوسعید» و «اسرار التوحید» گفته‌اند که جدشان جز سه بیت، شعری نگفته و آنچه در مجالس می‌خوانده، گفتار پیرانش بوده است.
آثار ابوسعید ابوالخیر
شعرهای ابوسعید ابوالخیر
- رباعی شمارهٔ ۴۳۶ — در کوی تو من سوخته دامن بودم
- رباعی شمارهٔ ۴۳۷ — یک چند دویدم و قدم فرسودم
- رباعی شمارهٔ ۴۳۹ — در خواب جمال یار خود میدیدم
- رباعی شمارهٔ ۴۳۸ — ز آمیزش جان و تن تویی مقصودم
- رباعی شمارهٔ ۴۳۳ — من از تو جدا نبوده‌ام تا بودم
- رباعی شمارهٔ ۴۳۵ — در وصل تو پیوسته به گلشن بودم
- رباعی شمارهٔ ۴۴۰ — روزی ز پی گلاب می‌گردیدم
- رباعی شمارهٔ ۴۳۴ — هرگز نبود شکست کس مقصودم
- رباعی شمارهٔ ۴۴۲ — گر در سفرم تویی رفیق سفرم
- رباعی شمارهٔ ۴۴۴ — گر دست تضرع به دعا بردارم
- رباعی شمارهٔ ۴۴۵ — یا رب چو به وحدتت یقین می‌دارم
- رباعی شمارهٔ ۴۴۷ — آزرده‌ترم گرچه کم‌آزارترم
- رباعی شمارهٔ ۴۴۶ — از خاک درت رَخت اقامت نبرم
- رباعی شمارهٔ ۴۴۱ — دیشب که به کوی یار می‌گردیدم
- رباعی شمارهٔ ۴۴۸ — جهدی بکنم که دل ز جان برگیرم
- رباعی شمارهٔ ۴۴۳ — از هجر تو ای نگار اندر نارم
- رباعی شمارهٔ ۴۵۰ — نه از سر کار با خلل می‌ترسم
- رباعی شمارهٔ ۴۵۲ — مشهود و خفی چو گنج دقیانوسم
- رباعی شمارهٔ ۴۵۴ — یا رب ز گناه زشت خود منفعلم
- رباعی شمارهٔ ۴۵۵ — یک روز بیوفتی تو در میدانم
- رباعی شمارهٔ ۴۵۶ — از جملهٔ دردهای بی‌درمانم
- رباعی شمارهٔ ۴۴۹ — ساقی اگرم مِیْ ندهی می‌میرم
- رباعی شمارهٔ ۴۵۱ — تا ظن نبری کز آن جهان می‌ترسم
- رباعی شمارهٔ ۴۵۳ — عیبم مکن ای خواجه اگر می نوشم