ابوسعید ابوالخیر
زاده ۳۵۷ – درگذشته ۴۴۰ هجری قمری، میهنه
زندگی‌نامهٔ ابوسعید ابوالخیر
ابوسعید فضل‌الله بن ابوالخیر احمد بن محمد بن ابراهیم (۳۵۷-۴۴۰ق) معروف به شیخ ابوسعید ابوالخیر عارف و شاعر نامدار ایرانی قرن چهارم و پنجم است. ابوسعید در اول محرم ۳۵۷ قمری در روستای میهنه از توابع ابیورد دیده به جهان گشود و در شب جمعه چهارم شعبان ۴۴۰ در زادگاهش دیده از جهان فرو بست او سالها در مرو و سرخس فقه و حدیث آموخت تا در یک حادثهٔ مهم در زندگی اش درس را رها کرده و به جمع صوفیان پیوست و به وادی عرفان روی آورد. شیخ ابوسعید پس از طی طریقت تصوف در نزد شیخ ابوالفضل سرخسی و ابوالعباس آملی به دیار اصلی خود (میهنه) بازگشت و هفت سال به ریاضت پرداخت و در سن ۴۰ سالگی به نیشابور رفت. در این سفرها بزرگان علمی و شرعی نیشابور با او به مخالفت برخاستند، اما چندی نگذشت که مخالفت به موافقت بدل شد و مخالفان وی تسلیم شدند. بسیاری از رباعیات و اشعار منتسب به ابوسعید در واقع از آن شاعران دیگر است. فرزندان ابوسعید در کتاب‌های «حالات و سخنان ابوسعید» و «اسرار التوحید» گفته‌اند که جدشان جز سه بیت، شعری نگفته و آنچه در مجالس می‌خوانده، گفتار پیرانش بوده است.
آثار ابوسعید ابوالخیر
شعرهای ابوسعید ابوالخیر
- رباعی شمارهٔ ۴۱۴ — حک کردنی است آنچه بنگاشته‌ام
- رباعی شمارهٔ ۴۱۶ — گر من گنه جمله جهان کرده‌ستم
- رباعی شمارهٔ ۴۱۵ — به ستم دَم مار و دُم عقرب بستم
- رباعی شمارهٔ ۴۰۹ — بر لوح عدم لوایح نور قدم
- رباعی شمارهٔ ۴۱۰ — گر پاره کنی مرا ز سر تا به قدم
- رباعی شمارهٔ ۴۱۱ — من دانگی و نیم داشتم حبه‌یْ کم
- رباعی شمارهٔ ۴۱۳ — هم در ره معرفت بسی تاخته‌ام
- رباعی شمارهٔ ۴۱۲ — از گردش افلاک و نفاق انجم
- رباعی شمارهٔ ۴۲۲ — یا رب من اگر گناه بی حد کردم
- رباعی شمارهٔ ۴۲۰ — هرچند به صورت از تو دور افتادم
- رباعی شمارهٔ ۴۱۷ — تب را شبخون زدم در آتش کشتم
- رباعی شمارهٔ ۴۱۸ — دیریست که تیر فقر را آماجم
- رباعی شمارهٔ ۴۲۴ — عودم چو نبود چوب بید آوردم
- رباعی شمارهٔ ۴۲۳ — تا چند به گرد سر ایمان گردم
- رباعی شمارهٔ ۴۱۹ — رنجورم و در دل از تو دارم صد غم
- رباعی شمارهٔ ۴۲۱ — دی بر سر گور، زَلّه غارت کردم
- رباعی شمارهٔ ۴۲۹ — چونان شده‌ام که دید نتوانندم
- رباعی شمارهٔ ۴۲۵ — اندوه تو از دل حزین می‌دزدم
- رباعی شمارهٔ ۴۳۲ — عمری به هوس باد هویٰ پیمودم
- رباعی شمارهٔ ۴۳۰ — گر خلق چنانکه من منم دانندم
- رباعی شمارهٔ ۴۲۸ — آنان که به نام نیک می‌خوانندم
- رباعی شمارهٔ ۴۳۱ — آن دم که حدیث عاشقی بشنودم
- رباعی شمارهٔ ۴۲۶ — گر خاک تویی خاک ترا خاک شدم
- رباعی شمارهٔ ۴۲۷ — اندر طلب یار چو مردانه شدم