ابوسعید ابوالخیر
زاده ۳۵۷ – درگذشته ۴۴۰ هجری قمری، میهنه
زندگی‌نامهٔ ابوسعید ابوالخیر
ابوسعید فضل‌الله بن ابوالخیر احمد بن محمد بن ابراهیم (۳۵۷-۴۴۰ق) معروف به شیخ ابوسعید ابوالخیر عارف و شاعر نامدار ایرانی قرن چهارم و پنجم است. ابوسعید در اول محرم ۳۵۷ قمری در روستای میهنه از توابع ابیورد دیده به جهان گشود و در شب جمعه چهارم شعبان ۴۴۰ در زادگاهش دیده از جهان فرو بست او سالها در مرو و سرخس فقه و حدیث آموخت تا در یک حادثهٔ مهم در زندگی اش درس را رها کرده و به جمع صوفیان پیوست و به وادی عرفان روی آورد. شیخ ابوسعید پس از طی طریقت تصوف در نزد شیخ ابوالفضل سرخسی و ابوالعباس آملی به دیار اصلی خود (میهنه) بازگشت و هفت سال به ریاضت پرداخت و در سن ۴۰ سالگی به نیشابور رفت. در این سفرها بزرگان علمی و شرعی نیشابور با او به مخالفت برخاستند، اما چندی نگذشت که مخالفت به موافقت بدل شد و مخالفان وی تسلیم شدند. بسیاری از رباعیات و اشعار منتسب به ابوسعید در واقع از آن شاعران دیگر است. فرزندان ابوسعید در کتاب‌های «حالات و سخنان ابوسعید» و «اسرار التوحید» گفته‌اند که جدشان جز سه بیت، شعری نگفته و آنچه در مجالس می‌خوانده، گفتار پیرانش بوده است.
آثار ابوسعید ابوالخیر
شعرهای ابوسعید ابوالخیر
- رباعی شمارهٔ ۵۱۰ — یا رب ز دو کون بی‌نیازم گردان
- رباعی شمارهٔ ۵۱۱ — یا رب ز کمالِ لطف خاصم گردان
- رباعی شمارهٔ ۵۱۲ — در درویشی هیچ کم و بیش مدان
- رباعی شمارهٔ ۵۰۶ — فریاد و فغان که باز در کوی مغان
- رباعی شمارهٔ ۵۰۷ — هستی به صفاتی که درو بود نهان
- رباعی شمارهٔ ۵۰۹ — یا رب ز قناعتم توانگر گردان
- رباعی شمارهٔ ۵۰۵ — رویت دریای حسن و لعلت مرجان
- رباعی شمارهٔ ۵۰۸ — آن دوست که هست عشق او دشمن جان
- رباعی شمارهٔ ۵۱۶ — بر گوش دلم ز غیب آواز رسان
- رباعی شمارهٔ ۵۱۸ — فریاد ز شب روی و شب رنگیشان
- رباعی شمارهٔ ۵۱۹ — رخسار تو بی نقاب دیدن نتوان
- رباعی شمارهٔ ۵۱۷ — قومی که حقست قبلهٔ همتشان
- رباعی شمارهٔ ۵۲۰ — بحریست وجود جاودان موج زنان
- رباعی شمارهٔ ۵۱۳ — دارم گله از درد نه چندان چندان
- رباعی شمارهٔ ۵۱۵ — یا رب تو مرا به یار دمساز رسان
- رباعی شمارهٔ ۵۱۴ — دنیا گذران، محنت دنیا گذران
- رباعی شمارهٔ ۵۲۱ — با گلرخ خویش گفتم: ای غنچه دهان
- رباعی شمارهٔ ۵۲۲ — حاصل ز در تو دایما کام جهان
- رباعی شمارهٔ ۵۲۳ — بنگر به جهان سِرّ الهی پنهان
- رباعی شمارهٔ ۵۲۵ — سودت نکند به خانه دَرْبِنشستن
- رباعی شمارهٔ ۵۲۴ — چون حق به تفاصیل شئون گشت بیان
- رباعی شمارهٔ ۵۲۶ — پل بر زبر محیط قلزم بستن
- رباعی شمارهٔ ۵۲۷ — از ساحت دل غبار کثرت رُفتن
- رباعی شمارهٔ ۵۲۸ — عشق آن صفتی نیست که بتوان گفتن