ابوسعید ابوالخیر
زاده ۳۵۷ – درگذشته ۴۴۰ هجری قمری، میهنه
زندگی‌نامهٔ ابوسعید ابوالخیر
ابوسعید فضل‌الله بن ابوالخیر احمد بن محمد بن ابراهیم (۳۵۷-۴۴۰ق) معروف به شیخ ابوسعید ابوالخیر عارف و شاعر نامدار ایرانی قرن چهارم و پنجم است. ابوسعید در اول محرم ۳۵۷ قمری در روستای میهنه از توابع ابیورد دیده به جهان گشود و در شب جمعه چهارم شعبان ۴۴۰ در زادگاهش دیده از جهان فرو بست او سالها در مرو و سرخس فقه و حدیث آموخت تا در یک حادثهٔ مهم در زندگی اش درس را رها کرده و به جمع صوفیان پیوست و به وادی عرفان روی آورد. شیخ ابوسعید پس از طی طریقت تصوف در نزد شیخ ابوالفضل سرخسی و ابوالعباس آملی به دیار اصلی خود (میهنه) بازگشت و هفت سال به ریاضت پرداخت و در سن ۴۰ سالگی به نیشابور رفت. در این سفرها بزرگان علمی و شرعی نیشابور با او به مخالفت برخاستند، اما چندی نگذشت که مخالفت به موافقت بدل شد و مخالفان وی تسلیم شدند. بسیاری از رباعیات و اشعار منتسب به ابوسعید در واقع از آن شاعران دیگر است. فرزندان ابوسعید در کتاب‌های «حالات و سخنان ابوسعید» و «اسرار التوحید» گفته‌اند که جدشان جز سه بیت، شعری نگفته و آنچه در مجالس می‌خوانده، گفتار پیرانش بوده است.
آثار ابوسعید ابوالخیر
شعرهای ابوسعید ابوالخیر
- رباعی شمارهٔ ۳۶۳ — ای آینهٔ ذات تو ذات همه کس
- رباعی شمارهٔ ۳۶۴ — ای واقف اسرار ضمیر همه کس
- رباعی شمارهٔ ۳۶۲ — اندر صف دوستان ما باش و مترس
- رباعی شمارهٔ ۳۶۷ — چون تیشه مباش و جمله بر خود متراش
- رباعی شمارهٔ ۳۶۸ — در میدان آ با سپر و ترکش باش
- رباعی شمارهٔ ۳۶۶ — چون ذات تو منفی بود ای صاحب هش
- رباعی شمارهٔ ۳۶۱ — شاها ز دعای مرد آگاه بترس
- رباعی شمارهٔ ۳۶۵ — تا در نزنی به هرچه داری آتش
- رباعی شمارهٔ ۳۷۰ — شاهی‌طلبی برو گدای همه باش
- رباعی شمارهٔ ۳۷۲ — از قد بلند یار و زلف پستش
- رباعی شمارهٔ ۳۶۹ — گر قرب خدا میطلبی دلجو باش
- رباعی شمارهٔ ۳۷۱ — چون شب برسد ز صبح‌خیزان می‌باش
- رباعی شمارهٔ ۳۷۳ — دل جای تو شد وگرنه پر خون کنمش
- رباعی شمارهٔ ۳۷۴ — سودای توام درِ جنون می‌زد دوش
- رباعی شمارهٔ ۳۷۵ — دارم گنهان ز قطرهٔ باران بیش
- رباعی شمارهٔ ۳۷۶ — در خانه خود نشسته بودم دلریش
- رباعی شمارهٔ ۳۸۴ — بر عود دلم نواخت یک زمزمه عشق
- رباعی شمارهٔ ۳۷۹ — پیوسته مرا ز خالق جسم و عَرَض
- رباعی شمارهٔ ۳۷۸ — آتش به دو دست خویش بر خرمن خویش
- رباعی شمارهٔ ۳۷۷ — شوخی که به دیده بود دایم جایش
- رباعی شمارهٔ ۳۸۰ — ای بر سر حرف این و آن نازده خط
- رباعی شمارهٔ ۳۸۱ — گشتی به وقوف بر مواقف قانع
- رباعی شمارهٔ ۳۸۳ — دل کرد بسی نگاه در دفتر عشق
- رباعی شمارهٔ ۳۸۲ — کی باشد و کی لباس هستی شده شق