اهلی شیرازی
زاده ۸۵۸ – درگذشته ۹۴۲ هجری قمری، شیراز
زندگی‌نامهٔ اهلی شیرازی
محمد بن یوسف اهلی شیرازی (زادهٔ ۸۵۸ هجری قمری در شیراز – درگذشتهٔ ۹۴۲ هجری قمری در شیراز) شاعر قرن نهم و دهم هجری است. اهلی در سرودن انواع شعر استاد بود و آنچنان که از شعرش مشخص است مطالعهٔ وسیعی روی دیوانهای شاعران پیش از خود دارد. در غزلیات او تأثیر حافظ و سعدی و همچنین شیوهٔ وقوعی تحت تأثیر شاعران این مکتب همچون بابا فغانی شیرازی دیده می‌شود. او در قصیده‌سرایی تحت تأثیر اساتید قصیده‌سرایی است و قصایدی مصنوع به شیوهٔ سلمان ساوجی ساخته است. مثنوی سحر حلال او که ذوبحرین و ذوقافیتین است در پاسخ به مثنویهای کاتبی نیشابوری سروده شده است. او در خاتمۀ مثنوی شمع و پروانه، خود را در فن مثنوی، فرزند کوچک نظامی و جامی می‌خواند. اهلی با توجه به مقام استادیش در شعر، مورد توجه پادشاهان، امیران و وزیران بود. او افرادی از هر سه دودمان تیموریان هرات، آق قویونلوها و صفویان را ستوده است که از میان آنها می توان به امیر علیشیر نوایی، سلطان یعقوب آق قویونلو، شاه اسماعیل صفوی، نجم ثانی و شماری از امرا و وزرای معاصرش را برشمرد. آرامگاه اهلی در شیراز در جوار حافظ قرار دارد.
آثار اهلی شیرازی
شعرهای اهلی شیرازی
- شمارهٔ ۸۱ — همای همت من آنچنان رمید از خلق
- شمارهٔ ۸۲ — آگه ز درد خسته عشق بتان کسیست
- شمارهٔ ۸۳ — یک نشانده اند مردم از آن دل کشد بدل
- شمارهٔ ۸۴ — حال درویش خسته باز مپرس
- شمارهٔ ۷۹ — تخم کرم فشان تو درین خاکدان که مرد
- شمارهٔ ۷۸ — ای مست غفلت آخر تا چند لطف دانش
- شمارهٔ ۸۰ — دلا اگر همه کاری بسعی پیش رود
- شمارهٔ ۸۵ — خودستایی عیب درویشان بود
- شمارهٔ ۸۶ — بحث آب حیات است چو با خضر مقالست
- شمارهٔ ۸۷ — اهلی کسیکه حکمت پنهان حق نیافت
- شمارهٔ ۸۹ — الف را ذات یکتا دان که اصل و فرع اشیا شد
- شمارهٔ ۸۸ — می و مطرب همه در بزم یارست
- شمارهٔ ۹۳ — خار و گل باهم برآمد خاصه در گلزار شعر
- شمارهٔ ۹۲ — با وجود پادشاهان سخن کز لطف نظم
- شمارهٔ ۹۰ — کارم درست بود نخست و چومه شکست
- شمارهٔ ۹۱ — به شعر فخر مکن راه شاعری مسپر
- شمارهٔ ۹۷ — فطرت آدم است یک جوهر
- شمارهٔ ۹۸ — همه عمر از شراب و شاهد و شعر
- شمارهٔ ۹۹ — مکن ای خواجه میل سگ صفتان
- شمارهٔ ۱۰۰ — یارب بگیر دست من پیر ناتوان
- شمارهٔ ۱۰۱ — مستحقان کرم مستان حقند ای پسر
- شمارهٔ ۹۵ — نظر بصورت یاری فکن که چون خورشید
- شمارهٔ ۹۴ — شاهدان عهد ما در عهد و پیمان و وفا
- شمارهٔ ۹۶ — گذشت عمر و دل از شعر و عاشقی بگذشت