بیدل دهلوی
زاده ۱۰۵۴ – درگذشته ۱۱۳۳ هجری قمری، عظیم‌آباد پتنه
زندگی‌نامهٔ بیدل دهلوی
ابوالمعانی میرزا عبدالقادر بیدل دهلوی رحمه‌الله علیه (زاده ۱۰۵۴ هجری قمری در هندوستان، ایالت بهار، پتنه) از سخنوران نام‌آور و بلندطبع فارسی و از بزرگترین سرایندگان دوره سبک هندی بود. این استاد توانای ترک‌تبار در اقسام شعر داد سخن داده که از آثار منظوم او میتوان اینها را برشمرد: غزلیات، قصائد، ترکیب‌بندها، ترجیع‌بندها، مخمسات، قطعات، رباعیات، مثنوی محیط اعظم، مثنوی طور معرفت، مثنوی عرفان، مثنوی تنبیه‌المهوسین و مثنوی اشارات و حکایات، همچین وی راست اشعاری در وصف فیل و اسب، معشوق، شمشیر و...، اشعاری به زبان ترکی و هزلیات. از جمله آثار منثور بیدل چهارعنصر(زندگی‌نامه خودنوشت بیدل)، رقعات، نکات، بیاض و مقدمه‌ها قابل ذکرند. شمار ابیات آثار منظوم و منثور این شاعر بزرگوار را بین ۹۰ تا ۱۰۰هزار بیت نقل کرده‌اند و از حیث کثرت آثار به صائب و امیرخسرو شباهت دارد. نظم و نثر بیدل سرشار از صور خیال پیچیده و مملو از صناعات ادبی علی‌الخصوص تشبیه و استعاره است و از بهترین نمونه‌های سبک هندی تلقی میشوند. مشهورست که در ابتدا رمزی تخلص میکرد که پس از خواندن این مصرع مشهور دیباچه گلستان استاد سخن سعدی که میفرماید: بیدل از بینشان چه جوید باز، تحت تاثیر قرار گرفته و بیدل را به تخلص برگزیده، اصولا بیدل به سعدی تعلق خاطر خاصی داشت چنانکه خود میفرماید: از گل و سنبل به نظم و نثر سعدی قانعم. این شاعر مضمون‌ساز و نازک‌خیال در روز پنج‌شنبه چهارم صفر سال ۱۱۳۳ هجری قمری در دهلی زندگی را بدرود گفت و در صحن خانه‌اش، در جایی که خودش وصیت کرده بود، دفن گردید.
آثار بیدل دهلوی
شعرهای بیدل دهلوی
- غزل شمارهٔ ۲۷۶۳ — به عزم بسملم تیغ که دارد میل عریانی
- غزل شمارهٔ ۲۷۶۶ — در آن محفل که الفت قابل زانوست پیشانی
- غزل شمارهٔ ۲۷۶۲ — برداشتن دل ز جهان کرد گرانی
- غزل شمارهٔ ۲۷۶۵ — تنش را پیرهن چون‌گل دمید افسون عریانی
- غزل شمارهٔ ۲۷۶۱ — به دل دارم چو شمع از شعله‌های آه سامانی
- غزل شمارهٔ ۲۷۶۸ — ز بسکه‌کرد قصور نگاه مژگانی
- غزل شمارهٔ ۲۷۶۷ — درین حدیقه نه‌ای قدردان حیرانی
- غزل شمارهٔ ۲۷۶۴ — تبسم قابل چاکی نشد ناموس عریانی
- غزل شمارهٔ ۲۷۷۱ — ز عریانی جنون ما نشد مغرور سامانی
- غزل شمارهٔ ۲۷۷۰ — ز دستگاه مبر زحمت گرانجانی
- غزل شمارهٔ ۲۷۷۲ — شهیدان وفا را درس دیداری ست پنهانی
- غزل شمارهٔ ۲۷۷۴ — قدح پیمای زخمم در هوای آب پیکانی
- غزل شمارهٔ ۲۷۷۳ — عمریست همچو مژگان از درد ناتوانی
- غزل شمارهٔ ۲۷۷۵ — مباش سایه صفت مردهٔ تن آسانی
- غزل شمارهٔ ۲۷۶۹ — ز پیراهن برون آ، بی شکوهی نیست عریانی
- غزل شمارهٔ ۲۷۷۶ — نشد حجاب خیالم غبار جسمانی
- غزل شمارهٔ ۲۷۷۸ — نمی‌دانم ز گلزارش چه گل چیده‌ست حیرانی
- غزل شمارهٔ ۲۷۸۰ — ز استغنا نگشتی مایل فریاد قربانی
- غزل شمارهٔ ۲۷۸۲ — شرر کاغذی، آرایش دکان نکنی
- غزل شمارهٔ ۲۷۸۱ — زین گلستان نیستم محتاج دامن چیدنی
- غزل شمارهٔ ۲۷۸۳ — در دلی اما به قصد اشکم افسون می‌کنی
- غزل شمارهٔ ۲۷۷۹ — نمی‌گنجم به عالم بسکه از خود گشته‌ام فانی
- غزل شمارهٔ ۲۷۷۷ — نمی‌باشد چو من در کسوت تجرید عریانی
- غزل شمارهٔ ۲۷۸۴ — به خاک ناامیدی نیست چون من خفته در خونی