بیدل دهلوی
زاده ۱۰۵۴ – درگذشته ۱۱۳۳ هجری قمری، عظیم‌آباد پتنه
زندگی‌نامهٔ بیدل دهلوی
ابوالمعانی میرزا عبدالقادر بیدل دهلوی رحمه‌الله علیه (زاده ۱۰۵۴ هجری قمری در هندوستان، ایالت بهار، پتنه) از سخنوران نام‌آور و بلندطبع فارسی و از بزرگترین سرایندگان دوره سبک هندی بود. این استاد توانای ترک‌تبار در اقسام شعر داد سخن داده که از آثار منظوم او میتوان اینها را برشمرد: غزلیات، قصائد، ترکیب‌بندها، ترجیع‌بندها، مخمسات، قطعات، رباعیات، مثنوی محیط اعظم، مثنوی طور معرفت، مثنوی عرفان، مثنوی تنبیه‌المهوسین و مثنوی اشارات و حکایات، همچین وی راست اشعاری در وصف فیل و اسب، معشوق، شمشیر و...، اشعاری به زبان ترکی و هزلیات. از جمله آثار منثور بیدل چهارعنصر(زندگی‌نامه خودنوشت بیدل)، رقعات، نکات، بیاض و مقدمه‌ها قابل ذکرند. شمار ابیات آثار منظوم و منثور این شاعر بزرگوار را بین ۹۰ تا ۱۰۰هزار بیت نقل کرده‌اند و از حیث کثرت آثار به صائب و امیرخسرو شباهت دارد. نظم و نثر بیدل سرشار از صور خیال پیچیده و مملو از صناعات ادبی علی‌الخصوص تشبیه و استعاره است و از بهترین نمونه‌های سبک هندی تلقی میشوند. مشهورست که در ابتدا رمزی تخلص میکرد که پس از خواندن این مصرع مشهور دیباچه گلستان استاد سخن سعدی که میفرماید: بیدل از بینشان چه جوید باز، تحت تاثیر قرار گرفته و بیدل را به تخلص برگزیده، اصولا بیدل به سعدی تعلق خاطر خاصی داشت چنانکه خود میفرماید: از گل و سنبل به نظم و نثر سعدی قانعم. این شاعر مضمون‌ساز و نازک‌خیال در روز پنج‌شنبه چهارم صفر سال ۱۱۳۳ هجری قمری در دهلی زندگی را بدرود گفت و در صحن خانه‌اش، در جایی که خودش وصیت کرده بود، دفن گردید.
آثار بیدل دهلوی
شعرهای بیدل دهلوی
- غزل شمارهٔ ۲۷۴۱ — کرد شبنم را به خورشید آشنا افتادگی
- غزل شمارهٔ ۲۷۴۲ — عمر گذشت و همچنان داغ وفاست زندگی
- غزل شمارهٔ ۲۷۴۳ — بسکه بی روی تو خجلت کرد خرمن زندگی
- غزل شمارهٔ ۲۷۳۸ — چند پیچد بر من بی‌دست وپا افتادگی
- غزل شمارهٔ ۲۷۴۴ — جز عافیتم نیست به سودای تو ننگی
- غزل شمارهٔ ۲۷۴۰ — سجده بنیادی بساز ای جبهه با افتادگی
- غزل شمارهٔ ۲۷۳۹ — بسکه گردید آبیار ما ز پا افتادگی
- غزل شمارهٔ ۲۷۳۷ — جهان‌کورانه دارد سعی نخجیری به تاریکی
- غزل شمارهٔ ۲۷۴۵ — چو بوی‌گل ز چه افسردگی مقید رنگی
- غزل شمارهٔ ۲۷۴۶ — دارد به من دلشده امشب سرجنگی
- غزل شمارهٔ ۲۷۴۸ — ندارد ساز این محفل مخالف پرده آهنگی
- غزل شمارهٔ ۲۷۴۷ — ز نیرنگ خیال طفل شوخ شعله در چنگی
- غزل شمارهٔ ۲۷۴۹ — باز آمد در چمن یاد از صفیر بلبلی
- غزل شمارهٔ ۲۷۵۰ — به ما و من غلو دارد دنی تا فطرت عالی
- غزل شمارهٔ ۲۷۵۱ — رمی، بیتابیی، تغییر رنگی، گردش حالی
- غزل شمارهٔ ۲۷۵۲ — ای هوش! سخت داغی‌ست، یادِ بهارِ طفلی
- غزل شمارهٔ ۲۷۵۶ — خطابم می‌کند امشب چمن در بار پیغامی
- غزل شمارهٔ ۲۷۵۸ — شب چشم نیم مستش وا شد ز خواب نیمی
- غزل شمارهٔ ۲۷۶۰ — افتاده‌ام به راهت چون اشک بی‌روانی
- غزل شمارهٔ ۲۷۵۷ — گر نیست در این میکدهها دور تمامی
- غزل شمارهٔ ۲۷۵۴ — دیده‌ای داریم محو انتظار مقدمی
- غزل شمارهٔ ۲۷۵۳ — چو من به دامگه عبرت او فتاده کمی
- غزل شمارهٔ ۲۷۵۵ — به وضع غربتم منظور بیتابی‌ست آرامی
- غزل شمارهٔ ۲۷۵۹ — ز غرور شمع و رعونتش همه‌جاست آفت روشنی